Tornê dengbêjê namdar Salihê Qubînî, dengbêj Yusuf Aydinî dîyar kerd ke serranê peyênan de xeylê hunermendê kurdî averşîyayîşê tekonolojî reyde tradîsyonê xo yê kultur û hunerî ra dûrî kewtê û wina vat: “Ma ruhê dengbêjîye bipawîme û şêwazê neweyî biceribîme, ma do hem tehlîkeyan kemî bikerê hem zî hunerê xo dewlemend bikerê.”
Kulturê dengbêjîye bi seyan serran o Kurdîstan de vîrê komelî gandar tepişeno. Labelê her ke şono zaf çîyî xo goreyê modernîzmî sererast kenê yan zî bedilnenê. Ney reyde kultur û hunerê kurdî zî zeylê hetan ra rastîya xo ra yeno dûrfînayene. Bi taybetî zî sîyasetê asîmîlasyonî hem ziwan hem zî hunerî ser o bîyo sebebê mexdûrîyetî. Ciwanî êdî sey verî wayîrê kultur û hunerê xo nêvejîyenê; bi taybetî zî bi “zîrekîya viraşte” keda hunerî kêmî bena.
Yusuf Aydinî dîyar kerd ke o dîwananê kalikê xo de pîl bîyo û hunerê dengbêjanê sey Şakîro, Şêroyê Biro û Karapetê Xaço xo rê kerdo nimune û wina vat: “Modernîzebîyayîş normal o, labelê eke ma kokê xo ra biaqitîyê, no beno tehlukeyêka pîl.”
‘Gelek hunermendî kokê xo ra dûrî kewtê’
Yusuf Aydinî dîyar kerd ke muzîk roşnîya tewr xurt a ruhê merdiman o. Labelê krîzê aborî û mercê komelî hunermendî kokê înan ra dûrî vîstê. Ey wina vat: “Kurdkî ziwanêko bindest o û bazarê muzîkê bindestan sey ê serdestan nêbeno. Binê polîtîkayanê asîmîlasyonî de, ziwanê ma cuya rojane de kêmî beno û no zî rasterast hunerî ser o tesîr keno.”
‘Problem zîrekîya viraşte nîyo, problem şuxulnayîşê aye yo’
Yusuf Aydinî peynî de bal ant “zîrekîya viraşte” ser o û vat ke hunermendî êdî musenê rehetî û wina domna: “Merdimî êdî herinda keda rasteqîne de, rayîro asan weçînenê. No zî hunerî bêruh keno. Klîp yan zî veng weş asenê, labelê zerrîya înan veng a. Dengbêjî bi hîs, tarîx û vîrê komelî awan bîya; zîrekîya viraşte nêşêno nê ruhî bido ci. Eke wina dewam bikero, ma do nasnameyê xo vîndî bikerê. Problem zîrekîya viraşte nîyo şuxulnayîşê aye yo.
Aydinî dîyar kerd ke 50 serran ra ver dengbêjî mîyanê heme beşanê komelî de populer bîye, labelê ciwanê ewroyî asîmîlasyinî ra nêşênê wayîrê kulturê xo vejîyê.
