Endamê Sekreteryayê Înîsîyatîfê Yewîya Demokratîke Hasan Ozguneşî dîyar kerd ke entegrasyon vîndîkerdişê nasnameyî nîyo, binê banê dewletêka demokratîke de awankerdişê cuyêka zafhetin û hûqûqî yo.
Endamê Sekreteryayê Înîsîyatîfê Yewîya Demokratîke Hasan Ozguneş derheqê munaqeşeyanê “entegrasyon, asîmîlasyon û modelanê çareserî” de ajansê ma rê qisey kerd. Hasan Ozguneşî bale ant krîzê nasnameyî yê seserrî yê Tirkîya ser o û dîyar kerd ke kilîtê aştî çinkerdişê şaran de nê, bedilîyayîşê ver bi “Komelê Demokratîkî” de yo.
Cîyayîya mabênê entegrasyon û asîmîlasyonî de
Hasan Ozguneşî bale ant manayê çekuyê entegressyonî ser o û wina vat: “Entegrasyono ke kurmancî de yeno manayê ‘aheng’; yeno manayê ardişê têhet ê temsîlkaranê cîya û rayraberdişê cuya hempare. Labelê eke sîstemêk cîyayê merdiman qebul nêkero û biwazo ey sey xo bikero, no nêbeno entegrsyon, no beno asîmîlasyon.”
Ozguneşî îqaz kerd ke ganî entegrasyon sey “teslîmîyet” nêro vînayene û vat: “Ganî şarê ma fehm bikero; tewrbîyayîşê mîyanê dewlete nêyeno manayê azadîye, kultur û xorayberîye ra fekveradayîş. Ma behsê huqûqêko newe kenê ke dewlete estbîyayîşê ma bi fermî nas bikera.”
Seserra înkarî û Peymana Lozanî
Ozguneşî ard vîrî ke Peymana Lozanî reyde şarê kurdî teberê huqûqî de ameyo verdayene û parçebîyayîş kewtê mabênê komelî. Hasan Ozguneşî dîyar kerd ke dewleta tirkan bi modelê “netewe-dewlete” seserrî yo ke rastîyan niminena û wina dewam kerd: “Dewlete vana ‘na dewleta tirkan a.’ La demo ke ti wina vanê ti kurd û ereban çin hesibnenê. No çîyêko winasîn o ke ti şêr, kutik û deveyî ra vanê ‘şima heme ga yê.’ Her miletêk bi ziwan, tarîx û nasnameyê xo est o û pênaseyê miletêk bi nê nosyonan mumkin o.”
Modelê Swîsreyî û peymana komelkî
Sîyasetmedar Ozguneş seba çareserî welatê Swîsreyî sey nimuneyêk mojna û vat: “Swîsre de çar ziwanê fermî est ê û nêzdîyê 30 kantonî est ê. Her kanton bi ziwanê xo eşkeno bi ziwanê xo qisey bikero û cuya xo goreyê waştişanê xo rayra bero. Entegrasyono ke ma behs kenê no yo. Ganî dewlete hemverê heme reng, kultur û bawerîyan bibo wayîrê helwêstêko demokratîk.”
Vengdayîşê wayîrêna prosesî
Hasan Ozguneşî dîyar kerd ke proseso ke hetê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ra ameyo destpêkerdene, îmkan dano ke sîyaset binê seya şerî ra vejîyo û qiseykerdişê xo wina qedîna: “Şarê ma 50 serrî yo têkoşînêko gird dayo û xo kerdo hêzo komelkî. Ewro demo ke ma bi hewayêko demokratîk tewrê sîstemî bibê, no nêbeno apeygameeştiş. Eke dewlete demokratîk biba, sînorê mabênê parçeyanê Kurdîstanî sey welatanê Ewropayî tena sey xetanê sembolîk bimanê û waûbirayîya şaran a rastîne do awan biba.”
