Amed – Endamê OHDê parêzer Eyup Aydenîz bal kişand ser êrişên li taxên Şêxmeqsûd û Eşrefiyeyê yên Helebê û got: “Divê mafê jiyanê were parastin lê mixabin mafê jiyanê ji bo Kurdan nehat parastin.”
Di 6ê Çilê de Çeteyên HTŞê û SMOyê êrişî taxên Şêxmeqsud û Eşrefiye yên Helebê kirin. Di êrişan de gelek sivîl hatin qetilkirin û sedhezaran kes jî hatin koçberkirin. Endamê Komeleya Hiqûqnasên Ji Bo Azadiyê (OHD)ê parêzer Eyup Aydenîz têkildarî binpêkirina mafên mirovan ku li Helebê carek din xwe da nîşandan ji ajansa me re axivî.
‘Êrişên li ser Helebê yekîtiya gelê Kurd carek din xurt kir’
Endamê OHDê Parêzer Eyup Aydenîz diyar kir ku ev şer ne şerê îro ye, şerê sed sala ye û got: “Sedema vî şerî çiye divê em bizanibin. Çima Kurd di dîrokê de her tim rastî êrişan hatine divê gelê Kurd baş bizanibe. Kurd her tim di bin destê dagirkeran de maye, hatiye dorpêçkirin. Di sedsala 20emîn de jî em bêjin împaratorî li vir hebûne, Sasanî, Îranî hebûne. Em bêjin Kurd bi Peymana Kasr-i Şîrîn hatine parçekirin. Bûye du bir û piştre jî bûye çar bir. Şerê ku Kurd dimeşînin û êrişên li ser Kurdan tên kirin yekîtiya gelê Kurd pêk aniye. Yekîtiya herî xurt jî di êrişên li ser taxên Şêxmeqsud û Eşrefiyê de hate dîtin. Ev şer Kurdan jî tîne ba hev. Me bedelên pirr giran dan, ev bedel jî gelê Kurd anî ba hev. Îro di şerê ku tê meşandin de di wîjdana hemû Kurdan de hate mehkûmkirin. Me carek din dît ku Kurd tenê hatin hiştin. Ne tenê dewletên yekbûyî, Ewropa, netewên yekbûyî, Fransa qaşo dewletên demokratîk, gelê Kurd bi tenê hiştin.”
‘Ji bo gelê Kurd hiqûqa şer tune tê hesibandin’
Eyup Aydenîz destnîşan kir ku di peymana hiqûqa navneteweyî û kirinên pêk hatin ne yek in. Eyup Aydenîz da zanîn ku li gorî peymana navdewletî divê ku mafên jiyanê were parastin lê mixabin mafên jiyanê ji bo Kurdan nayê parastin û wiha got: “Ji 2011an vir ve bi hezaran Kurd li Rojavayê Kurdistanê hatin qetilkirin. Mixabin desthilatdar, yên xwedî dewlet gava ku mafên jiyanê dibe mafên Kurdan hemû bêdeng dimînin. Mixabin û sed mixabin mafê jiyana Kurdan carek din nehat parastin. Kurd tenê dikarin mafên xwe yê jiyanê biparêzin. Bi rastî dema ku hiqûq ji bo Kurdan tune be, hiqûq çawa tê pênasekirin jî ji bo me pir qîmeta wê tune ye. Beriya her tiştî divê mafê jiyanê yê mirovahiyê were parastin. Li gorî şeran ‘hiqûqa şer’ heye û ev di peymanan de jî hatiye pênasekirin. Lê mixabin ‘hiqûqa şer’ ji bo Kurdan nayê nasîn.”
‘Tu biçî Marsê jî dê werin êrişî te bikin’
Eyup Aydenîz anî ziman ku dema li Helepceyê Kurd bi gazên kîmyasalê hatin kuştin hiqûqekî wan biparêze hebû lê nehatin parastin. Eyup Aydenîz bal kişand ser polîtikayên dewleta Tirkiyeyê û wiha got: “Hemû rayedar, rewşenbîr, rojnameger û aliyên siyasî yên Tirk êriş û şerê li dijî gelê Kurd rewa nîşan dide û dibînin. Hêz û statuya Kurdan ji bo xwe xetere dibînin. Bila bizanibin ev welat ne welatê wan bi tenê ye. Di avakirina Komarê de bi hezaran ciwanên Kurd canê xwe dane, ev welat welatê me ye jî. Ji bo Rojavayê Kurdistanê dibêjin ‘ev bibin cîranê me yê bela xwe li me bidin’ naxêr mijar ne ev e, tu biçî li Marsê jî tiştekî Kurdewarî bikî wê bêjin em ê biçin xirab bikin. Navê yekê jî dijminatî ye.”
‘Tevî şerê wan jî em xwedî li pêvajoya aştiyê derkevin’
Eyup Aydenîz diyar kir ku gelê Kurd ji bo aştiyek mayînde û mafên xwe ewqas êş û bedelên giran dan û got: “Gelê Kurd, tevî hemû êşên xwe, tevî hemû bedelên ku dan û di dilê xwe de veşart jî û dibêjin, ’em şer naxwazin, em dixwazin aramiyekî bibînin, aştiyekî bibînin bedelê ku me dane jî me ji bo aştiyê dane, ji mafê xwe dane’. Lê tu îro li Tirkiyeyê pêvajoya aştiyê bimeşînî û li Rojava jî, Rojhilat jî ez ê li dijî Kurdan şer bikim ev jî xetereyekî tîne. Di vir de ez dixwazim gelê Kurd hişyar bikim ew çiqas dixwazin şer bikin, ew çiqas dixwazin şer bimeşînin divê em ji wî hêzê mezintir xwedî li pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk derbikevin.”
