Sê sal di ser erdhejên Mereşê re derbas bûn, lê birîn hên jî nehatine kewandin. Erdhejê bajaran hilweşand lê polîtîkayên rantê jiyana mexdûran hilweşand. Bi hezaran mirov di navbera konteynirên teng û polîtîkayên rantê de li benda mafên xwe ne.
Îro sê sal di ser erdhejên Mereşê re derbas bûn ku di 6ê Sibata 2023yan de 11 bajarên Kurdistan û Tirkiyeyê hejandin. Tevî ku demeke dirêj di ser re derbas bûye jî, li herêmên erdhejê tabloya ku derdikeve pêş bêtir sozên nehatine cih û mexdûriyeteke kûr e.
Sozên desthilata AKPê û rastiya li qadê
Serokê AKPê Tayyip Erdogan piştî erdhejê soz dabû ku dê di salekê de 650 hezar xanî radestî welatiyan bikin. Lê îro piştî sê salan, nîvê van xaniyan jî nehatine qedandin. Li Mereş, Semsûr, Hatay û li bajarên din pirsgirêka herî mezin stargeh e. Bi hezaran malbat hîn jî di nava konteynirên teng de, di navbera sermaya zivistanê û germahiya havînê de li ber xwe didin. Alîkariyên kirê hatin birîn. Esnaf dikanên xwe digirin û aboriya herêmê ber bi hilweşînê ve diçe.
Mexdûran deyndar derxistin
Soza xaniyên belaş piştî hilbijartinê pûç derket. Welatiyên ku malên wan xera bûne, neçar hatin hiştin ku ji bo malên nû peymanên 20 salan bi TOKÎyê re îmze bikin. Soza xaniyên belaş a dema hilbijartinê veguherî deynên giran. Hat diyarkirin ku îhaleyên avakirinê bêtir dane fîrmayên nêzî desthilatê, ev yek jî bû sedema vê mexdûriyeta giran.
Ranta li ser kavilan
Hatay, bajarê ku di 6ê Sibatê de herî zêde wêranî lê çêbû, îro bi krîzeke nû re rû bi rû ye. Raporên Baroyan bi taybetî Baroya Hatay û Semsûrê rastiyeke tal derdixin holê. Dewletê bi qanûna “Qada Rezerv” dest danî ser tapû û milkên welatiyan. Bi biryara Wezareta Hawirdor û Bajarsaziyê, gelek taxên navenda Entakyayê wek “herêma rezerv” hatin ragihandin. Ev tê wê wateyê ku dewlet dikare dest deyne ser tapuyên welatiyan. Li Hatayê ne tenê xanî, bîra bajêr û nasnameya wê ya pirçandî jî di bin xetereyê de ye. Welatî ditirsin ku piştî avakirinê, ew nikaribin li taxên xwe yên kevin vegerin û li şûna wan kesên dewlemend werin bicihkirin.
Berpirsiyar nehatin darizandin
Di warê huquqî de jî bêcezatiyê serê xwe hildaye, gelek muteahîdên hatibûn girtin hatin berdan û tu rayedarên dewletê îstifa nekir an jî nehatin darizandin. Tevî sê salan jî edalet tenê li ser milê çend muteahîdan hat hiştin û doza edaletê di bin xirbeyan de ma.
Windayî nehatin dîtin
Bi sedan zarok û mezin hên jî nehatine dîtin. Dewlet di derbarê van kesan de agahiyên zelal nade malbatan. Tevî daxuyaniyên wezîran ên nakok gelek malbat hîn jî li dû şopa zarok û mirovên xwe yên windayî ne. Lê bele desthilata AKPê li hemberî vê daxwazê bêdeng e.
Tabloya tarî û rastiya tahl
Di 6ê Sibata 2023yan de jiyana bi milyonan mirovî serûbin bû. Tabloya sê salan de bi hezarên mirî, malbatên bêmal û polîtîkayên ku li şûna jiyanê, rantê diparêzin. Li şûna nûjenkirina bajaran, polîtîkayên ku berîka mûteahîdan tije dikin derketin pêş. Welatî di navbera xizanî, bêstargehî û bêedaletiyê de jiyana wan hin dijwartir bû. Li bajarên erdhejê birîn hên jî nekewîne. Polîtîkayên şaş, îhaleyên ku ji nêzî desthilatê re hatin dayîn û bêdengiya hiqûqî birînên 11 bajaran kûrtir kirin.
