Amed – Bersûcên cînayeta Serokê Baroya Amedê Tahîr Tahîr Elçî hatibûn beraetkirin. 9 sal in kujerên wî nehatine cezakirin. Tahîr Elçî di salvegera 9emîn de tê bibîranîn. Seroka Baroya Amedê Abdulkadîr Guleç bi boneya salvegera qetilkirinê diyar kir ku dewletê bersûcên cînayeta Tahîr Elçî parast û nexwest ceza bike.
Seroka Baroya Amedê Tahîr Elçî di 28ê Mijdara 2015an de dema li ber Minareya Çar Ling a navçeya Sûra Amedê ji bo parastina dîroka minareyê û şarastaniya Sûrê daxuyanî dida, li ber çavê kamerayan hat qetilkirin. Tevî ku li ber çavê kamerayan ango rojnamevanan hat qetilkirin jî lê kujerên wî nehatin derxistin û çend salan dosyeya lêpirsînê veşarî hat hiştin. Piştî têkoşîna hiqûqî ya Baroya Amedê û hiqûqzanan dosyeya lêpirsînê bi encam bû.
Lêpirsîna têkildarî cînayeta Elçî, ji hêla Serdozgeriya Komarê ya Amedê ve hat birêvebirin û 4 sal û nîv piştre ango di 20ê Adara 2020an de hat temamkirin. Derheqê polîsên bi navên Sînan Tabur, Fûat Tan û Mesût Sevgî de ku di dema cînayetê li cihê bûyerê bûn û niha hêj li ser peywira xwe ne de bi sûcên “Bi qisûra zanebûn bûne sedema mirinê” doz hate vekirin. Ji bo bersûcê firarî Ugur Yakişir ku ji heman dosyayê tê darizandin jî bi îdiaya “Kuştina 2 polîsan û xerakirina yekitî û yekparetiya dewletê” doz hate vekirin.
Di 12ê Hezîrana 2024an de danişîna biryarê ya dozê li 10emîn Dadgeha Cezayê Giran a Amedê hat lidarxistin û dadgehê der barê her sê polîsan de biryara beraetê da. Dosyeya doza cînayeta Elçî niha li Dadgeha Îstînafê li benda biryarê ye.
Serokê Baroya Amedê Abdulkadîr Guleç der barê bîranîn û necezakirina bersûcan de ji ajansa me re axivî.
‘Jiyana xwe ya kurdewar parast’
Abdulkadîr Guleç destnîşan kir ku Tahîr Elçî şexsek polîtîk bû û wiha got: “Hem zimanê kurdî û hem çanda kurdî di jiyana xwe de diparast. Dema piştî zanîngehê ez hatim Amedê ku dest bi parêzeriyê bikim, min Tahîr Elçî nas kir. Di sala 98an de min wî nas kir. Ew di kongreya sala 98an de ket rêveberiya baroyê. Min û wî di kursek îngîlîzî de hev baş nas kir. Çend serdeman di rêveberiya baroyê de cih girt û paşê bû cîgirê serokê baroya Amedê. Di sala 2012an de jî bû serokê baroya Amedê.”
‘Her tim gef lê hatine xwarin’
Abdulkadîr Guleç anî ziman ku Tahîr Elçî di jiyana xwe ya parêzeriyê de her tim dosyeyên ku kesên ji aliyê dewletê ve neheqî li wan hatibû kirin, dişopand û wiha domand: “Wek mînak li dosyeya Ûgûr Kaymaz, doseya JÎTEMê ya Temîzoz şopand. Di jiyana wî de her tim parastina mafê mirovan hebû. Li Cizîrê jî van dosye û dozên JÎTEMê şopandin. Li gorî ku wî yek caran ji me re digot, li Cizîrê rastî gefên dewletê hatiye. Ji ber vê yekê neçar maye ku ofîsa xwe bigire û hatiye Amedê. Li Amedê jî gefên li dijî wî dewam kir.”
‘Îşkence lê hatibû kirin’
Abdulkadîr Guleç bi bîr xist ku Elçî di sala 1994an de li ser beyanê îtîrafkarekî tê girtin û got: “Di Zindana Amedê de girtî ma. Piştre beraet kir. Cara ewil dema hê li Zanîngeha Dîcleyê xwendekar e di sala 1988an de tê binçavkirin. Jin min re behsa vê binçavkirina xwe kiribû. Behsa ku îşkence çawa lê hatiye kirin, dikir. Heta kesê îşkence lê kiribû bi nav jî dikir. Dadger Orhan Gazî Erçetîn di makaleyek xwe de behsa 88an de îşkenceya li Tahîr Elçî hatibû kirin, dikir. Çimkî Tahîr Elçî ji wî dadgerî re jî behsa wê îşkenceyê kiribû. Ew dadger wê îşkenceyê bi nivîsekî kir rojevê.
‘Hanîfî Avci îşkence li min kiriye’
Tahîr Elçî ji min re bi devkî behs kir; Hanîfî Avci wê çaxa ku îşkence li Elçî hatiye kirin, rayedarê Midûriyeta Polîsan a Amedê bû. Hanifî Avci di pirtûka xwe ya bi navê “Haliç’te Yaşayan Simonlar, Dün Devlet Bugün Cemaat” behsa îşkenceya li Midûriyeta Polîsan a Amedê li kesekî hatiye kirin, dike. Di sala 2009an de di pirtûkê de ew îşkence hatibû tespîtkirin. Elçî digot ‘ew îşkenceya li wî kesî hatiye kirin, li min jî hatiye kirin’. Bi kîjan rê û rêbazan îşkence li wî kesî hatibû kirin bi heman rêbazî li min jî hatibû kirin. Elçî digot ‘nexwe Hanîfî Avci îşkence li min kiriye’.”
‘Jiyana wî mişt parastina mafên mirovan bû’
Abdulkadîr Guleç da zanîn ku jiyana Tahîr Elçî di nava têkoşîna mafê mirovan de bihûrî û wiha pê de çû: “Tahîr Elçî doseyeyên şewitandin û kesên di bîrên asîtê de hatin kuştin teqîb dikir. Parêzeriya welatiyên mexdûr dikir. Tenê ne serokê baroyê bû. Her tim gefên ku lê dihatin xwarin, bi min re parve dikir. Tahîr Elçî li dijî şer bû. Kesek aştîxwaz bû. Her tim tevdîrê xwe digirt. Digot wê zirarê bidin min. Cemal Temîzoz û Kamîl Atak jî ji dosyeyên JÎTEMê dihatin darizandin û her tim gef li Tahîr dixwarin. Lê tevî van gefan jî gav bi paş ve neavêt. Piştî Tahîr Elçî hat qetilkirin, wan kesan ji dosyeyê beraet kirin.”
‘Tahîr Elçî bêtirs fikrên xwe dianî ziman’
Abdulkadîr Guleç bal kişand ser pêvajoya ku Elçî ber bi pêvajoya cînayetê ve biriye û wiha axivî: “Tahîr Elçî bêtirs fikrên xwe dianî ziman. Di wê bernameyê de jî tiştekî hiqûqî got. Gotin û peyvên wî bingeha xwe ji hiqûqê, prensîbên navneteweyî, qanûnên navneteweyî digirt. Di wê bernameyê de jî van tiştan anî ziman. Bêtirs anî ziman. Piştre li ser medya civakî hat lînckirin. Kurd bi tevahî xwedî lê derketin. Lê rayedar kes xwedî lê derneketin. Lê heta dawiyê hevalên wî û siyaseta kurd xwedî lê derket.
Piştî bernameyê lêpirsîn derbarê wî de hat destpêkirin. Li hemberî dozger û dadger jî tiştên li bernameyê got, li rûyê wan jî dubare kir. Di jiyana xwe de tim bi îstîkrar bû. Tiştekî bêhemdê xwe yanî bi tesadufî nedigot. Gotinên xwe eşkere digot. Di aliyê hiqûqê de em gelek tiştan jê hîn bûn. Jiyana wî jiyanek bi rûmet bû, jiyanek têr û tije têkoşîn bû.”
Abdulkadîr Guleç diyar kir ku niha ew li şûna wî li baroyê ne, xwedî li mîrasa wî derdikevin û got: “Hatine me ya ser wezîfeyê li şûna Tahîr Elçî ji bo me rûmet e. Em ê doza Tahîr Elçî berdewam bikin.”
Hat xwestin ku dosyeya Elçî faîl nediyar bimîne
Abdulkadîr Guleç anî ziman ku jiyana Elçî ya di ber dosyeyên faîlî meçhûl û polîtîkaya bêcezahiştinê re derbas bû di heman demê de hat xwestin dosyeya cînayeta wî jî bi faîl nediyar re rû bi rû bimîne û wiha got: “Tahîr Elçî dosyeyên kesên di binçavan de hatibûn kuştin û windakirin diparast. Parastina windayan û kuştiyan hem di nav dar daraza Tirkiyeyê de hem jî li Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) dikir. Lê mixabin dosyeya Tahîr Elçî jî rastî tiştekî wisa hat. Dewlet ku bixwaze dikare vî tiştî zelal bike, faîlên wî bibîne û derxe ber dadgehê û ceza lê bibire. Lê piştî ku Tahîr Elçî hat qetilkirin, pir kesan, pirr siyasetmedaran, Wezîrê Dadê yê wê demê soz dan û gotin kesê Tahîr Elçî qetil kiriye bibînin û derxin pêşberî mahkemeyê. Lê ew soza xwe bicih neanîn. Me jî soz da em hêvîdarin em ê soza xwe bicih bînin û heta ku em karê hiqûqê bikin em ê vê dozê bişopînin. Ev ne tiştekî hêsan e ku em ji bîr bikin. Tahîr Elçî hem ji bo baroyê hem jî ji bo gelê me kesayetek xwedî bi rûmet bû. Gerek em xwedî li mîrasa wî derkevin.”
‘Dewlet faîlan diparêze’
Abdulkadîr Guleç bal kişand ser polîtîkaya bêcezahiştinê û wiha domand: “Kesên ku muxalîf be û muxalîfbûnê dike tên kuştin. Mîna Vedat Aydin, Mûsa Anter, Medet Serhat, Kemal Kurkut, Ûgûr Kaymaz… Ev bi destên polîsan hatin kuştin. Dewlet nahêle ku ev faîl bên cezakirin. Polîtîkaya bêcezahiştinê viya ye. Tu çiqas di mahkemeyê de hiqûqê biparêzî û parastinê bikî jî lê dewlet ceza nade van faîlan. Dosyeya Tahîr Elçî jî wisa kirin, bi bêcezahiştinê bidawî bû. Dosye niha li Dadgeha Îstînafê ye. Ev qetilkirin li ber kamerayê hat qewimandin. Lê gelo ev dosye çawa bêceza tê hiştin, ew kes tên beraetkirin? Hişê merivan nagire. Dewlet nahêle mirovê ji bo wê dixebite, were cezakirin. Mantiqa vê meseleyê ev e. Dewlet van kesan diparêze. Çavê xwe li hemberî wan digire û naxwaze bibîne. Dernaxe pêş mahkemeyê.”
Dê têkoşîna ji bo doza Elçî bidomînin
Abdulkadîr Guleç herî dawî diyar kir ku ew li benda biryara Dadgeha Îstînafê ne û got: “Piştî biryara îstînafê em ê li gorî wê têkoşîna xwe bimeşînin. Lê divê îstînaf vê biryara beraetkirina faîlan xera bike û ew kes bên cezakirin.”
