Hunermendê kilamanê kirmanckî Zelemeleyî ziwanê kirmanckî ser ro ma de qisey kerd û wina vat: “Adirê zonê ma hona vêseno, bi hezaran serrî yo ke no zon royê ma de, helme ma de ro.”
Ziwanê kirmancîye û îtîqatê kirmancîye ser, eşq û heskerdayene ser xeylî kilamê hunermend Zelemeleyî (Memed Eli Guler) est ê. Kilamê xo yê ke zêde yênê naskerdene wina yê: Îtîqatî ser, kilama “Mizur o”, Terteleyî ser kilama “Hewa derê laçî”, hes kerdene û eşqî ser, kilama “Waştîye raştîye.”
Ma waşt ke hefteyê Roşanê ziwanê Kurdkî de rewşa kirmanckî/zazakî ser Hunermend o Dêrsimij Zelemeleyî de qisey bikime. Ey keberê xo û ziwanê xo ma rê akerd.
‘Ma cayê zon hîra bikerîme’
Zelemeleyî verî ma rê qalê kar û xebatê xo kerd û averşîyayena ziwanî ser vinert: “1990î ra tepîya tayê hunermendanê ma, marê raye kerde ya. Ma kî lawûkê xo, kilamê xo vatî. Cayê zonî hîrayo û zon teyna bi kilam vatene nêbeno. Kêleka kilaman de tayê çîyê neweyî zê sînema, anîmasyon û tîyatroyî vere vere aver şonê. Ajo neweyo ke reseno, domanê ke mîyanê nênan de benê pîl endî omidê mi est o zonê xo ser kar kenê. Destê kamî ra ke yeno wa zonê xo de qisey bikerê. Nê zonê bimusnê domanan, ancax ke domanî qisey bikerê no zon aver şono û xelesîno ra.”
‘Raver ma zonê xo qisey bikerime”
Goreyê fikrê Zelemeleyî dewlete hetê ziwanî ra gaman bierzo nêerzo ganî qom bi xo ziwanê xo raver bero, wina vano: “Qomê ma her cayê welatî de zonê xo qisey bikero. Zerê Suke de, zerê çeyî de, cîrananê xo de, cayê bazarî de û her ca de. Mayî û pîyî domanê xo de nê zonî qisey bikere. Zê şaranê bînan heqa qomê ma zî esta ke zonê xo de qiseybikerê. Dewlete zonî ser çîye kena nêkena, raver ma dest berîme.”
‘Zone ma zone de Xizir yo, nêmireno’
Zelemele derheqê weşîye û averşîyayena ziwanî de bê omid nîyo çike zano ke rêçê nê ziwanî zereyê ma de, royê ma de est ê. Wina vano: “Kirmancîye royê ma de est a. Kokimanê ma zonî ser henî vatêne. Mi zaf serrî nayera ver ju kokimî de qisey kerd û mi va ‘Apo vanê ke zonê ma mireno, to vana çi?’ Apî va ke: ‘Zonê ma se mireno? Zonê ma, zonê xizirî yo. Çira bimiro? Nêmireno.’ Ez kî zê ey kokimî fikirîna; Jû kes teyna bimano û ey zonî qisey bikero, o zon nêmireno. O zon nêmerdo. Tayê zonî estê ke, qiseykerdoxê xo çar ponç tenî mendê. Poştî da jûminî, saya ey çar ponc kesan ra ra zonê xo raxeleşîyo. Her çî zerê ma de ro, eke ma biwazim zonê ma nêmireno. Ez her ca de zonê xo qisey kon. Kilamanê xo zonê xo de wanen. Însan pê kamîya xo yeno naskerdene. Kamîye ke nêbîye nêbeno. Kamîye de zî zon, îtîqat û kultur est o. Kamîya to nê nîşan danê.”
‘Kamîya kirmancîye kamîye de hewla’
Zelemele peynîya qiseykerdişê xo de wina vano: “Zonê ma, bi hazaran serrî yo ke weşîya xo ramita. Tertele û qirimî dîyê, çend reyî heşîrîye dîya, uncîya kî nêbirîyo û nêmerdo. Çend reyî nê koyê Dêrsimî ameyî veşnayene reyna zî birê ma kewe bîyo û rindekîya xo nîşanê ma dano. Zonê ma kî henîyo, bedenê ma ra, royê ma ra aj dano û beno kewe. Qiseykerdoxê zonê Fînlandan waxtê xo de zaf şenik bîyê, dime ra sero vindertê, ju şanike ra kewtê raye û zonê xo xelesno ra. Yê ma nika zaf şanikî, nuşteyî, kitabî, kilamî, û vengê qeydkerdeyî çî estê. Ayera îmkanê ma şenik nîyê. Hebê ke hîratîye bibo zonê ma xo reyneno ra. Zonê ma nêmireno, no zon zonê xizirî yo, qetîyan nêmireno, zon royê ma perûne de esto. Ma eke biwazim ey vejenîme teber.”
