Şoreşa Rojavayê Kurdistanê di 19ê Tîrmehê de despê kir. Li ser xeta sêyemîn xeta parastina gelan meşiya.
19ê Tîrmehê di dîroka gelê Kurd û cîhanê de rojek taybet û dîrokî ye. 19ê Tîrmehê ji bo gelê kurd destpêka şoreşeke xwe avakirin û afirandinê ye. Şoreşa xwe parastin û rêxistinkirinê ye. Gelê kurd bi vê zanîn û kelecanê her sal Şoreşa 19ê Tîrmehê bi coş û kelecan pîroz dikin.
Bi pêvajoya ku di 2011an de dest pê kir û pê re, Tevgera Azadiyê gav bi gav ji bo Rojava, Bakurê Sûriyeyê û tevahiya Sûriyê û Rojhilata Navîn, proje pêş xist. Hemû rêyên din ku li Kurdan hatin ferzkirin qebûl nekir. Rêya sêyemîn esas girt û hilbijart. Her wiha li gorî wê xwe bi rêxistin kir. Vê tevgerê welatên wekî Îran, Tirkiye, Siûdî Erebîstan û Katar xistin nava tirsê. Di êrîşên li dijî gelên serî hildan de bi sedan kes hatin kuştin.
Di destpêka sala 2011an de li Rojhilata Navîn rojên bi tevger û serhildanê li Tunusê dest pê kir. Erebên ku mafên wan dihat binpêkirin, li dijî malbatên desthilatdar serî hildan. Ji vê serhildana ereban a li dijî hikûmetên dîktator Bahara Ereban hat gotin.
Kurd gihiştin sînorê azadiyê
Şoreşa 19ê Tîrmehê bi berdêlên pir giranbuha, berxwedaneke bê hempa, nasname û hebûna gelê bindest parast. Di van 13 salên şoreşê yên tijî berxwedan û têkoşîn de, destkeftiyên mezin û dîrokî hatin bi destxistin.
Şoreşa 19ê Tîrmeha 2012an, li Kobana bi berxwedanê dest pêkir. Şoreş 13 sal in di serî de li Rêveberiya Xweser û hemû gelê Kurd, li tevahî Bakur û Rojhilatê Sûri û hemû cîhanê bi pergala netewa demokratîk paradîgmaya Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan bi girseyî tê pîrozkirin. Di vê şoreşê de Kurd gihîştin sînorê azadiyê. Ji ber vê sedemê jî hemû dewletên hegemonîk bi awayekî hovane li dijî vê şoreşê derketin. Gelê Kurd û Bakur û Rojhilatê Sûriyê van êrîşên dijmirovî tu carî qebûl nake.
Di rûpelên dîroka cîhanê de gelek mînakên serhildan û şoreşan hene. Gelek şoreş û serhildanên kurdan di dîrokê de cih girtine. Yek ji vanan Komara Mihabadê ye. Lê îro şoreşa 19ê Tîrmehê ku di nav rûyê dinyayê de nimûneya herî berbiçav û xurt e. Şoreşa ku karibû hemû pêkhateyan tev ol û mezhebên wan di hembêza xwe de di bin sîwaneke hevgirtî de bihewîne.
Di pêşengiya têkoşîna jinê de pêş ket
19ê Tîrmeha 2012an destpêka Şoreşa Rojava ye. Ji ber vê yekê wekî Şoreja 19ê Tîrmehê tê zanîn. Ev şoreşa ku di pêşengiya têkoşîna jinê de li Kobanê hat îlankirin, dibe hêviya tevahî karker, kedkar, ciwan, jin û gelên bindest. Şoreşa Rojava ku 13 sal li pey xwe hişt her sal li hemû cîhanê bi coşeke mezin tê pîrozkirin.
Hêzên kapîtalîst di dawiya salên sedsala 20emîn de “Dawîbûna serdema şoreşan” îlan kiribûn. Lê dîrokê nîşanî mirovahiyê da ku heta nakokiya navbera serdest û bindestan de berdewam bike û serdest li ser bindestan zextan bike dê serdema şoreşan naqede. Li welatê Tûnusê di 2011an de gel serî hilda. Van çalakiyên gel rê li pêşiya serhildanên gelê Ereb ên welatên Rojhilata Navîn û Efrîqeya Bakur vekir. Serhildana gel di demek kurd de belav bû û pêl bi pêl li dijî dîkdatoriyê belav bû. Li Sûrî jî li dijî rejîma dîkdatoriya Baasê ya ku di rêveberiya malbata Esad de çalakiyên gel destpê kir. Di aliyekî de serhildan belavî tevahî bajarên Sûrî bû, di aliyê de din de bi mudaxeleya dewletên herêmê û emperyalîstan şerekî paşverû ya navxweyî destpê kir.
Hemû pêkhate tev li şoreşê bûn
Li ser axên Bakur û Rojhilatê Sûriyê jî gelê Kurd ku xwedî tecrûbeya têkoşînê bû, bi lez ket nava tevgerê û xwe bi rêxistin kir û şoreş pêş xist. Bi sîlehan axên xwe parastin û gîhaştin azadiya netewî. Gelên Suryan, Asûrî, Tirkmen, Ereb, Ermen jî tevlî şoreşa ku gelê Kurd destpêkirin bûn. Bi yekîtiya dilxwaz û azad pergaleke demokratîk ku tevahî gel û baweriyên li herêmê dihewîne hundirê xwe pêşxistin. Rêveberiya Xweser a Bakur û Rojhilatê Sûrî bi dayina bedêlên mezin hat avakirin. Şoreşa Rojava, di heman demê de xwe weke şoreşeke jin bi rêxistin kir û pêş xist. Jin ji bo azadiya xwe de di bin ala YPJê de kom bûn. Vê gavê di milê azadîxweziya jin a şoreşê de roleke girîng lîst. Jinan ji destpêkê de heta niha ji avakirina şoreşê heta parastinê di her merhaleyê de cihê xwe girtin û lêhengiyên mezin pêşkeşkirin. Wekî Barîn Kobanê, Arîn Mîrkan, Sarya Ozgur, Avaşîn Têkoşîn Gûneş, Hevrîn Xelef, Zehra Berkel, Jiyan Tolhildan, Lîman Şiwêş bi hezaran jin weke fidayiyên şoreşê bûn nemir.
Şoreşa Rojava ya ku li dijî çeteyên DAÎŞê ya ku dewleta Tirk xwedî kir bi berxwedana Kobanê navê xwe di dîrokê de da nivîsandin û di heman demê de bû şahîdê tevahî bindestên tevahî cîhanê. Ji welatên cuda bi sedan ciwanan ji bo parastina şoreşê di mewziyan de cihê xwe girtin û tevlî xebatên avakirina şoreşê bûn. Bi dehan şervanên enternasyonalîst ji bo parastina şoreşê canê xwe fidakirin.
Li tevahiya cîhanê bi coş tê pîrozkirin
Ciwanên sosyalîst ku ji Tirkiyê û Bakurê Kurdistanê derketin rê û hatin Pirsusê bi şiyara “Me bi hev re parast em ê bi hev re ava bikin” xwestin ku birînên şoreşê derman bikin. 33ê rêwiyên xeyalan ku li Pirsusê di komkujiya ku bi hevkariya AKP-DAÎŞ’ê hatiye rêxistin de hatine qetilkirin şehîdên şoreşa Rojava ne.
Îngiltere, Fransa û gelek welatên Ewropa bi peymana Lozanê 100 sal berê axên Kurdistanê kirin çar parçe. 4 parçeyên Kurdistanê di navbera Tirkiye, Îran, Îran û Sûriye de dabeş kirin. 13 sal in Şoreşa Rojava ku wekî Şoreşa 19ê Tîrmehê tê zanîn li hemû aliyê cîhanê bi coşek mezin tê pîrozkirin. Lê hêzên serdest dixwazin bi hevpeymanên emperyalîst yên herêmê vê şoreşê tune bikin. Şoreşa azadîxweziya jin, demokratîk û gelparêz li dijî siyaseta emperyalîstan weke mişraqeke berxwedanê pêş dikeve. Ev şoreş rêya azadiyê nîşanî gelên Rojhilata Navîn dide.
Dewletên ku dixwazin destkeftinên gelê Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê tesfiye bikin, li dijî şoreşê pîlanên nû yên şer amade dikin. Êrîşî durziyan dikin. DAIŞê ji nûve zindî dikin. Dewletên ku dixwazin armancên xwe pêk bînin, hêzên wekî DAIŞ û HTŞê li herêmê dîsa serwer dikin. Di 6-7 salên dawî de Tirkiyeyê bi piştgiriya NATOyê êrîşî Serê Kaniyê, Girê Spî û Efrîn kir û axa van bajaran dagir kir. Di nava çend salan de hêzên girêdayî xwe û malbatên wan lê bi cih kir û di demek kin de demografiya herêmê guhert. Niha li ser reseniya bajarê Efrîn, Serêkaniyê û Girê Spî tiştek nemaye. Di çend salên dawî de bi hezaran mirov hatin revandin û kuştin. Lê li dijî vê yekê Neteweyên Yekbûyî li dijî van kuştin û binpêkirinên mafan bêdeng e.
Şoreşa Rojava ku bingeha xwe ji Şoreşa 19ê Tîrmehê diger û ji bo hemû gelên cîhanê bûye çavkaniya hêviyê, ji bo hemû hêzên serdest jî bûye tirseke mezin. Hêzên şoreşa Rojava li dijî tevahî êrîşan xwedî hêz û vîna mezinkirina berxwedanê ne. Şervanên Bakur û Rojhilatê Sûrî yên wekî Xebat Dêrîk, Arîn Mîrkan, Sosin Bîrhat, Ferhad Erebo, Baran Serhed û Ehmed Şoreş ji bo parastina şoreşê heta dawiya dilopa xwîna xwe têkoşiyan û li ber xwe dan.
Şervanên Kurd ji bo şoreşa Rojava û destkeftiyên wê biparêzin, bi dil, can û hemû hêza xwe ya maddî û manevî amadene ku heta wawî van nirxan biparêzin. Şoreşa 19ê Tîrmehê bi têkoşîn û berxwedana jin û ciwanên Kurd, Ereb, Suryan, Asûrî, Ermen û tevahî gelên herêmê pêş ket û gihişt lûtkeyê. Şoreşa Rojava îro ji bo hamû gelên cîhanê yên têkoşîna aştî, demokrasî û azadiyê didin ji bo wan dibe mîna fanosa ronahiyê.
