Amed – Konferansê 3. ê MÎA-FEDî de ame dîyarkerdene ke ferasetê Îslamo Demokratîk seba serkewtişê “Proseyê Aştî û Komelê Demokratîk” bingeyê tewr pîroz û xurt o. Beşdaran dîyar kerd ke seba awankerdene komelê ke azad, seypêyî û adil, ganî heme bawermend û dindarî paştî bidê Proseyê Aştî û Komelê Demokratîk.
Federasyonê Cigêrayîşanê Îslamî yê Mezopotamya (MÎA-FED) bi slogana “Îslamo Demokratîk: Bawerî de zerrî ra, komel de azadî” Salona Alî Emîrî ya Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî de dest bi konferansê xo yê hîrêyin ê girdî kerd. Konferansê ke do di rojî dewam biko, roja verêne de Hemsereka Komeleya Elewîyan a Demokratîke Mercan Gul, delegeya MÎA-FEDî Nesîbe Kaya, delegeyê Kongreyê Îslamo Demokratîk Dunyaser Dunaysirî û hemserekerê Komeleya Meleyanê Kurdan ê Mêrdînî Fesîh Toguç derheqê Îslamo Demokratîk û tesîrê ey ê serê prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî de ajansê ma rê qisey kerd.
‘Ma do pîya hîna xurt bibê’
Mercan Gule qiseykerdişê xo de qalê muhîmîya konferansî kerd û wina vat: “Çike miletê Kurdî ewro wayîrê yew bawerî nîyo; êzidî estê, kurdê elewîyî estê, sunîyî estê. Na semed ra zaf muhîm o ke ewro ma bêrê yew ca, ma hêz bidê yewbînî, ma yewbînî bişinasê û ma hîna zêde yewbînî ra hez bikerê. Ez zaf şa ya ke ewro tîya de ya. Belkî 100 serrî yo, 50 serrî yo nê sistemê faşîstî waşt ke tim mîyanê ma de munaqeşe bibo û ma yewbînî ra bivisno, nê polîtîkayî ser o sîyaset kerd. La ewro êdî ganî ma ferq bikerê ke her ameyîşê ma yew ca bimanayo. Bawerîyê ma çi benê wa bibê, wa bibo sey baxçeyê gulan. Ma bawerîya xo vajê, la nasnameyê ma yo yewbîyaye esto, o zî kurdî yo. Cayê ma Kurdîstan o û ma kurdî tîya de ciwîyenê. Her kes bi bawerîya xo wa bibo, na semed ra no zaf muhîm o. Demokrasî her ca de lazim a; mîyanê nê bawerîyan de zî lazim o. Meşte beno ke elewîyî konferansêk virazê, nê embazî şêrê uca de bimusê. Çike bi se serran ma yewbînî ra ciya kerdî, ewro baş o ke ma yew ca de yê, ma yewbînî nas kenê, ma do pîya hîna xurt bibê.”
‘No mîrasê Birêz Ocalanî yo seba ma’
Mercan Gule peynîya qiseykerdişê xo de balê ante serê rol û wezîfeyê Rayberê Şarê Kurdî yê serê prosesê û nê çîyî vatî: “Rasterast birêz Ocalanî Proseyê Aştî û Komelê Demokratîkî dabi destpêkerdene la ganî ma seba serkewtişî mîyanê xebatan de bê. Ganî ma bizanê Serek seba ma çi vano. Ganî ma xo her het ra binasê û bizanê ka do senî şêrê, senî xurt bibê û senî ser bikewê.
Bi se serran mîyanê ma de nîfaq viraştbî, cîyayî vistî mîyanê ma. Sey nimûne ma elewî yê, vatêne ê kurdê Misliman ê, nêzanê şima wina yê, yewbînî ra hez nêkenê. Sereke nê çîyî rona ma ver. Vat ke ‘Şima miletêk ê, nasnameyê şima yo yew esto, bawerîya şima çi bena wa biba. Şima nê kayî bixeripnê.’ Ewro êdî ma vera yewbînî nîyê, ma heme Kurd ê. Kamcî bawerî benê wa bibê, ma mil danê milê yewbînî.”
‘Girewtişêke pozîtîf bikero mîyanê komelê Îslamî’
Nesîbe Kaya dîyar kerd ke no konferans seba şarê kurdî tarîxî yo û vat: “Bi rastî munaqeşeyê pirr û dekerdeyî estê. Ma ewnîyayîşêk cîya nêvînenê. Ewnîyayîşêk 1400 serrî verê cû, û wexto ke Pêxamberî no fikr vîla kerd Îslam vejîya meydan, ey xebatê xo senî kerdî, ê xetê xo senî dîyar kerdî ma eşkenê nê çîyî ser o qisey bikerê, nê çîyî bivînê. Û nîqaşê ma zî nê çîyî ser o yenê kerdene. O Îslamo resen, o Îslamo pak û zelal senî bi, ma eşkenê nê çîyan ser o nîqaş bikerê. Û ez hêvîdar a ke nê munaqeşeyê seba alemê Îslamî berêkê newe, pencerayêka newe akerê û girewtişêkê pozîtîfî bikerê mîyanê komelê Îslamî.”
‘Komelêkê parçekerde, bi Peymana Medîne bî yew’
Nesîbe Kaya dewamê qiseykerdişê xo de bale ante serê tarîxê Peymana Medîne û wina vat: “Peymana Medîne qanûno bingeyîn o verên ê serê rîyê dinya yo û ame qebûlkerdene. Çike 56 madeyê Peymana Medîne estê û tena seba Muslumanan nêameya viraştene; hîrê qebîleyê Cihûyan estê, seba înan zî ameya amadekerdene. Her qeza, her qebîle, her eşîre kelayêka xo ya qije awan kerdbî û mîyanê nê kelayan de ciwîyênê. Komelêkê winayin, Pêxamberî bi Peymana Medîne kerd yew. Ey zî Aştîyêka bimanaya, Aştîyêka daîmî kerde mîyanê komelê Medîne.
Tena Aştî ney, têduştî û edalet zî. Tena seba Mislimanan ney, seba heme komelê Medîne, çi Cihû, çi pûtperest, çi Musluman heme dorûverî tewrê kerdî û na peymane viraşte. Komel rengê xo, bawerîya xo, bi cîyayanê xo, bi fikir û ramananê xo na yewbînî qebûl kenê û bi nê şiklî rêz nîşanê yewbînî danê.”
‘Proses wa raya Aştî û yewîye akero’
Nesîbe Kaya dîyar kerd ke do Prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî seba heme şaranê Rojhelatê Mîyanênî bibo nimûne û wina dewam kerd: “Sey bawermendêk ez wina fikirîyena: nika komelê Rojhelatê Mîyanênî, çi heyf, zaf zaf parçe bîyo. Na mesele tena yê Musulmanan nîya, yê kurdan a, yê turkan a. Waşt ke ser ewnîyayîşêk newe virazê, waşt ke bi ferasetêkê newe Îslam virazîyo, yan zî komelê xo baş awan bikerê, la mixabin nê çîyî pê nêameyî. Ewro hewcedarîya taybetî, hewcedarîya kurdan, hewcedarîya şarê Filistinî, taybetî hewcedarîya heme Rojhelatê Mîyanênî bi aştî est a. Wexto ke ewilî merdim mîyanê keyê xo de bieşko yewîye virazo, aramî û huzur virazo, aştîye virazo, ez bawer kena û hêvîdar a ke do dorme de zî vîla biba û do Rojhelatê Mîyanênî zî bikero cayêkê aram, cayêkê ke hetê aştî ra xurtêr û hetê yewîya ra zî xurtêr o.”
‘Pêxamberî Peymana Medîne seba ma verdaya’
Dunyaser Dunaysirî da zanayene ke çîyê ke tarîx de estê seba ma sey nimûne yê û Peymana Medîne zî yew ji înan o û qiseykerdişê xo wina dewam kerd: “Çawa ke ma kurdî, turk, ereb, fars û dînê ciya sey suryanî, mesîhî, cihû nê herêmî de est ê; nê herêmî de bê ke ma bêrê kiştene, bi birayî, bi hemparî û mîyanê aştî de ma eşkenê pîya biciwîyê. Peymana Medîne seba ma sey paradigmeyêk a. Çike nê nimûneyî de her kes ameyo naskerdene, ziwanê yewbînî înkar nêkerdo, bawerîya yewbînî înkar nêkerda, nasnameyê xo qebûl kerdo û nê nasnameyî ser o ciwîyayîşê xo dewam kerdo.
Na peyman de ma wazenê ke şarê kurdî nêro înkarkerdene, ziwanê Kurdan nêro înkarkerdene, bawerîya Kurdan nêro înkarkerdene. Senî ke ewro her çîyî finenê yew qalibî; vanê ganî yew milet, yew dewlet, yew ziwan û yew bawerî biba. No çî vera Peymana Medîne yo û nêno qebûlkerdene. Senî ke Îslamo Henefî yeno qebûlkerdene, ganî Şafiîtî zî bêro qebûlkerdene.”
‘Her bawermendek ganî paştî bido nê prosesê aştî’
Dunyaser Dunaysirî peynîya qiseykerdişê xo de vengdayîşê dîndaran kerd destek bidê prosesê aştî û Komelê Demokratîkî û vat: “Sey birêz Abdullah Ocalanî ke paştî daya; bawerîya ey û şexsîyetê ey çi kurd bo çi tirk bo seba ma nê cîyayî muhîm nîyê. Keyeyanê xo de romênişê, no prose bi xo nêşino. Wa dîndarî weş bizanê; camîyê ma, bawerîya ma, famkerdişê ma, mefhumê ma, sloganê ma, dînê ma û kulturê ma ameyê diznayene. Werdê ma heta ciwîyayîşê ma ameyo diznayene. Eke ma paştî nêdê prosesî ameyoxê ma zî do çin bo.”
‘45 serrî yo kurdî wazenê ke rişîyayîşê gonî vindero’
Fesîh Toguçî va ke dînê îslamî aştî û seypêyî ser o vindeno, destûr nêdano zulm, neheqî û cîyayîyan û nê çîyî vatî: “Verê cû kurdan ra vatênê ‘Şima fileyan bikişê, şima Suryanîyêk bikişê şima do şêrê cenet.’ Çîyêko wina çin o. 45 serrî yo waştişo tewr gird û sereke yê şarê Kurdî tena vindarnayîşê gonî yo. Şarê ke bi serran o rastê zulm û heqaretî ameyo, endî nê şerî ra zaf aciz bîyo û pirr bîyo. Na semed ra ê hêvî kenê ke na xebate bibo sebebê aştîyêka bi rûmete û pirdê way-biratîye mabênê kurdan û tirkan de.”
