Konferanso ke Sazgehê Ziwanê Kurdkî bi şîarê ‘Statu ra heta perwerdeyî seba muzakereyî çarçewaye ke newe’ Çand Amed de yeno viraştene û do di rojan dewam bikero, dest pêkerd. Muhîttîn Altin serê nameyê sazgehanê ziwanî de qisey kerd û dîyar kerd ke ganî ziwanî kurdkî serê erdê xo de bikerê ziwano sereke û wina vat: “Ziwanê ma krîterê welatperwerî yo. Ma ganî ziwanê sey ziwanêko folklorîk qebûl nêkerê.”
Konferanso ke Sazgehê Ziwanê Kurdkî bi şîarê ‘Statu ra heta perwerdeyî, seba muzakereyî çarçewaye ke newe’ ÇandAmed ê qezaya Yenîşehîrî ya Amedî de yeno viraştene do di rojî dewam bikero, dest pêkerd. Hemsereka Pêroyî ya DBP’yî Çîgdem Kiliçgun Uçar, Hemserekê HDP’yî Cahît Kirkazak, Hemşaredarê Şaredarîya Şaristanê Girdî ya Amedî Serra Bûcak û Dogan Hatûn zî mîyan de bi seyan temsîkarê sazgehanê sivîl yê komelî û endam û rayberê sazgehanê ziwanî yê şaristananê Vakurê kurdîstanî û Tirkîya ra amebî tewrê konferansî bîyî. Konferans de pankartê bi dîyalektê kurmancî, kirmanckî û soranî yê kurdkî de wina nuştbî ‘Heskerdişê ziwanî heskerdişê welatî yo, heskerdişê welatî heskerdişê xobîyayîşî yo’ ameyê aleqnayene. Vernîya ke konferans dest pê bikero seba cangorîyanê azadî û demokrasî rêzgirewtiş ame viraştene.
Konferans de serê nameyê sazgehanê ziwanî de ewilî Muhîttîn Altinî qisey kerd.
Muhîttîn Altinî bale ante serê rewşa ziwanî û wina vat: “Ma seba ziwanê xo statu wazenê, çike huqûqê ziwanê ma çin o. Huqûqo ke est o ziwanê ma teber kerdo. Coka qanûnan ra heta make qanûnan gere pêruna de cayê ziwanê ma bibo, astengîyêke vera ziwanê ronîyayê pêro berê hewaneyene. Ê dîyina ma vanê perwerde çunke perwerde çin bo yew ziwan nêeşkeno xo biresno ameyoxî. Coka seba yew ziwanî perwerde çîyêko winayîn o ke perwerde nêbo nêbeno. Ê hîrêyin na çarçewa de seba muzakereyî zaf konferansî bîyî, zaf qedr û qîymetê înan est o. Ewro prosesêk est o ziwanê kurdkî ser o muzakere beno, nê konferansî de hêvîya ma aye ke seba muzakereyan ma yew çarçewa vejîyo. Muzakerayan de hetê ke ototrîteya resmîya ya, muxatabo bîn ê muzakereyî zî dînamîkê şarê kurdî yê. Ganî ma kurdî zî mîyanê xo de ziwanî ser o muzakere bikerê, ma muzakereyê çekuyan bikerê; ma muzakereyê sazgehan bikerê, ma heme çî muzakere bikerê.
‘Ziwanê ma mîrasêko folklorîk nîyo’
Ma rayvistişêk xurt ê ziwanî vejê meydan û no ma rê şert o. Persa kurdî tena persa erdî nîya, persa heqê xo rayraberdişî tena nîya, persa ekonomî û sosyalî tena nîya. Persa heqî dinya û persa heqê manaya xo destê ma ra ameyo girewtene. Ma ganî naye ser vinderê. Ziwanê ma ser o şîdet ameyo kerdiş. Ziwanê ma sey ziwanêko apeykewte, yew ziwanêko bes nêkeno, ziwanê wextanê vîyarte sey ziwanêke folklorîk ameyo manakerdiş. Ziwanê bînî yê serdestan sey ziwanê modern û averşîyayê ameyê şinasnayîş. Goreyê nê qaydeyî ganî ziwanê biterîkîyo, pê çîyêk nêbeno, pê edebîyat nêbeno pê sîyaset nêbeno û pê kar nêbeno. Ma vanê ke ziwanê wina nîyo, ziwanê ma besê heme çîyî keno.
‘Ganî nê konferansî de yew vîzyon vejîyo werte’
Asîmîlsyonê serê ziwanê ma sey çîyêko normal ameyo namekerdene. Asîmîlasyon zî yew şîdeto, çira şîdeto tena ziwan nêbedelneno rayîrê fikirî bedelneno rayîrê manakerdişê dinya bedelneno. Ti nêeşkenê bi ziwanê xo mana bidê dinya û dinyaya awan bikerê. Coka meseleya ziwanî meseleyêka hermenîtîka. Nê konferansî de ganî ma yew vîzyon vejê werte, vîzyonê ganî pawitiş ra vejîyo. Ma hîna zêde ganî awamkerdişî ser o vinderê. Vîzyonê ma ganî zelal bo gere ma ziwanê xo welatê xo de bikerê ziwano sereke.
‘Ma wazenê ziwanê bibo wayîrê statu’
Ma rê lazimo ke her warê cuye de ziwanê ma bibo ziwano sereke. Ma wazenê ziwanê ma wa bibo wayîrê statu, seba naye ganî ma tayê krîteran ronê û tayê qeraran bigîrê. Ma ganî ziwanê xo sey mîrasêko folklorîk qebul nêkerê. Ziwanê ma yew ziwano folklorîk nîyo ganî ziwanê ma biciwîyo. Ziwanê ma krîterê ma yo welatperwerî yo. Ziwanê ma seba bibo krîterêko etîk o, bê etîk cuye nêbena, cuya etîkê bê ziwan nêbena. Heto bîn ra ziwanê ma ganî bibo krîterê temsîlî sîyasî, kamcîn kesê ke serê nameyê kurdan ser o sîyaset keno ganî yew zaravaya kurdkî bizano. Nêzano zî wa bimuso, rojevê ma gere awankerdiş ser o bo. No konferans ganî bibo bingeyê çarçewaya ziwanî. Ganî heme dînamîk û partîyê kurdan, şaredarî, rêxistinî, akademîsyenî bibê parçeyêke têgêrayîşê ziwanî û berpirsîyarîya xo bi ca bîyarê.
