Kelaya Zerzewanî ya ke mabênê Amed û Mardînî de ameya awankerdene û bîya şahîdê tarîxî. Na kela bi tarîxê xo yê efsunî merdiman ancena xo. Reyna na kela serdemo verên resnena ma û hema her roj bi seyan gêrokan pêşwazî kena.
Kelaya Zerzewanî ya 3 hezar serrine cayêko kehen û biqîmet o. Mo ca serdemê împaratorîya Romayî de zî cayê leşkerî bîyo. Tîya de esnaf, bazirgan, û bawermendî zî ciwîyayê. Persan tîya ra vato Rayîrê Qralî û asûrîyan zî vato Rayîrê Bazirganî. 3 hezar serran ra vêşêrî seba merdiman bîyo cugehêka şên. Herindanê Romayîyan ra vêşêr herindê Asûrîyan zî tîya de ameyê vînayene ke nê herindî resenê 880 serrî Verê Mîladî.
Kela girêkê zinarin ser o awan bîya ke berzîya ci 124 metre ya. Qada kela berzîya 60 donimî ya. Berzîya dêsê ci derûdorê 15 metre yo û dêsê sûrê derûdorê ci 1200 metre derg o, berzîya dêsî zî derûdorê 20 metre yo. Dêsan ser o cayê nobedaran est bîyo. Zereyê kela de perestgeh, awanîyê keyeyan, embarê çekan, gorê kerrayinî, kunkê awe û 54 sarincê awe est ê. Reyna demo ke kela ser o cigêrayîş bîyo, binê aye de cayê nimitişê hezar kesan ameyo vînayene.
Reyna Kelaya Zerzewanî perestgeha peyên ya Mîtraîzmî ya. Na perestgehe û kela serra 2020î de hetê UNESCO’yî ra seba Lîsteya Derbazdarî ya Mîrasê Dinya ameya qebulkerdene. Serra 2014î ra nat cigêrayîş û taqîbkerdişê kela ser o dewam kenê.
