Verfekê Dîplomasî yê PJAK’î yê Ewropa Zagros Enderyarî îfade kerd ke dimayê hêrişanê Îsraîl û Amerîka yê vera Îranî, rejîmê Îranî zaf qels bîyo û vat: “Eke şer aşmêka bîne zî dewam bikero û yew pêkerdiş bibo zî, êdî o rejîm nêşkeno bibo rejîmo verên. Yanî Komara Îslamî ya Îranî tu wext nêşkena agêre rewşa xo ya verê şerî.”
Şerê Îsraîl-Amerîka û Îranî ke 28ê sibate de dest pêkerd, yew aşme ra zêde yo dewam keno. Nê hêrişan de 3 hezar ra zêde merdimî ke mîyanê înan degedeyî zî est ê, cuya xo ra bîyê û bi hezaran merdimî zî birîndar bîyê. Reyna destpêkerdişê şerî reyde Îran de zaf welatîyî şaristanan ra ver bi dewan koç kerd. Şerê Îsraîl-Amerîka û Îranî her ke şono herêmêka hîra de vila beno û seba temamê Rojhelatê Miynanênî tehlukeyan ano. Hêrişê hewayî yê Amerîka û Îsraîlî vera Îranî dewam kenê û hetê bînî ra zî Amerîka Îran de seba sewqkerdişê leşkeranê bejayî amadekarî kena.
Destpêkerdişê hêrişanê vera Îranî çimê raya pêroyî ya Kurdîstanî zî Rojhelat de yê. 6 partîyê kurdan yewîya xo îlan kerd. Hetê bînî ra zî hêzê hegemonî goreyê menfeatanê xo wazenê hêzanê kurdan zî daxilê şerî bikerê. Labelê heta nika partî û hêzanê kurdan yew helwêst mojna û dîyar kerd ke ê daxilê şerî nêbenê. Tewrê ney zî hêrişê Îranî vera Başûrê Kurdistanî dewam kenê. tewr peyên Hewlêr de banê Serekê Herêma Federe ya Kurdîstanî Nêçîrvan Barzanî ame hedefgirewtiş. Şer do Kurdîstan û Rojhelatê Miyanênî rê çi tehlukeyan bîyaro, raya pêroyî de yeno munaqeşakerdiş.
Mîyanê nê hedîseyan de 29ê Adare de Londonê Îngîlîstan de Kongreya Azadîye ya Îranî virazîyaye. Partîya Cuya Azad a Kurdîstanî (PJAK) sere de seba tewrbîyayîşê kongre amebi dawetkerdiş, labelê dima kongre ra ameye vetene. Na rewşe raya giştî de reaksîyonê hişkî awan kerdê û bîye sebebê şîroveyanê sey “waştişê partîyanê kurdan ser o PJAK kongre ra ame vetene.” Reaksîyonan ra pey PJAK reyna daxilê kongre bî û mesajê xo dayê.
Verfekê Dîplomasî yê Ewropa yê PJAK’î Zagros Enderyarî derheqê netîceyanê kongre, newekerdişanê Rojhelatê Kurdîstanî, hêrişanê vera Îranî û tesîrê herême ser o cewab da persanê Ajansa Welatî (AW).
*Kongreya Azadîya Îranî bi çi amancî ameye viraştiş û netîceyê kongre çi bîyê? Şerê mabênê Amerîka-Îsraîl û Îranî aşmêk o dewam keno. Seba nê, hêzê opozîsyonê Îranî wazenê pê bikerê û bieşkê dimayê Komara Îslamî sîstemo ke bêro awankerdiş, ey ser o qerar bidê. 3 opozîsyonê serekeyî est ê. Nê opozîsyonan ra yew hêzê ke bawerîya înan bi komarêka demokratîk û nemerkezî est a, ê wazenê pê bikerê. Nê ser o kongreyêk kerd. Kongre 2 rojî verê cû bîye. Roja şeme û yewşeme ameye viraştiş. 200î ra zafêr kesî, sazgeh û rêxistinî daxilê kongre bîyî. Her hetî ra kesî daxilê na kongre bîyî. Kongre de çareserkerdişê problemanê Îranî ser o munaqeşeyî ameyê kerdiş. Serranê peyênan de kongreyêka winasîne hîra ke sazgeh û rêxistinê cîya-cîyayî daxil bîyî, nêameybi viraştiş. Kongreyêka hîra bîye. Qerar ameyo girewtiş ke wa xebatê kongre dewam bikerê. Awankerdişê komarêka demokratîke ser o pêkerdiş est o. A kongre beno ke ameyox de biba sebeb ke hêzê Îranî hîna zêde pîya kar bikerê.
*Gelo PJAK çira sere de ameye dawetkerdiş û dima kongre ra ameye vetene û seba reaksîyonan reyna daxilê kongre ameye kerdene? Tesîrê partîyanê kurdan vetîşê PJAK’î de çi bi? No do çi zerar bido tîfaqê partîyanê kurdan?
Sere de seba tewrbîyayîşê PJAK’î astengî vejîya. Hema zelal nêbîyo ke çira seba tewrbîyayîşê PJAK’î astengî ameye vetiş. Labelê wina aseno ke tay kesayetê kurdan zî astengî viraşta. Labelê hema zelal nêbîyo. Eke sey şexs tewrbîyayîşê PJAK’î rê astengî viraştê, merdim eşkeno mîyanê koalîsyonê partîyanê kurdan de înan rexne bikero. Bawer nêkena ke tesîrêko negatîf koalîsyonê partîyanê kurdan ser o bikero. Hempeymanîya partîyanê kurdan do karê xo bidomna. 2 şexsanê taybetan nêwaşt PJAK daxil bo. Demêko raşt de, raşta zî ganî ê bi hişk bêrê rexnekerdiş ke senî tewrbîyayîşê partîyêka kurdan rê astengî viraşta. Dimayê reaksîyonanê şarê kurd û şaranê Îranî PJAK reyna ameye dawetkerdiş û kongre de mesaj da. Mesaj de zî PJAK’î waşt ke ne komarêka merkezî, komarêka ke heqê heme şar û bawerîyanê Îranî garantî kena bêra awankerdiş. Mesajê PJAK’î vengêko girs vet.
*Nê rojanê peyênan de vera Herêma Federe ya Başûrê Kurdîstanî zî hêrişî bîyî. Goreyê eşkerayîyan aseno ke şer do hîna vila bo. Gelo o şer bi taybetî seba Kurdîstanî û temamê herême çi tehlukeyan ano?
Kesî texmîn nêkerdêne ke Îran do bieşko hende xover bido. Labelê aseno ke Îranî seba nê şerî amadekarîya xo kerda. Tewrbîyayîşê dewletanê Ereban hempeymana Îsraîl û Amerîka do Îranî bikerê tenganeyêka girse. Seba ney zî destpêkerdişê şerî reyde Îran hêrişê dewletanê herême keno. Başûrê Kurdîstanî de hem hêrişê partîyanê Rojhelatî kerd û şehîdê înan çêbîyî, hem zî hêrişê YNK û PDK’yî kerd. Keyeyê Nêçîrvan Barzanî û ofîsê Mesûd Barzanî ameyî hedefgirewtiş. Îran wazeno vilakerdişê şerî reyde hem heme dinya bikero mîyanê tengane hem zî seba aborîya Îran û Amerîka probleman vejo. Wina aseno ke şer do çend aşmanê bînî zî dewam bikero û do bejayî ra şer bêro kerdene. Nê hêrişanê vera Rojhelat û Başûrê Kurdîstanî de zî aseno ke Komara Îslamî ya Îranî kurdan sey dişmen vîneno û hedef gêno. Beno ke ameyox de hêrişê înan hem vera hêzanê Rojhelatî hem zî vera hêzanê Başûrî hîna zêde bê. Ganî seba ney zî partîyê kurdan tedbîranê xo bigêrê.
*Destpêkerdişê şerî reyde munaqeşayo tewr zêde nê yo ke; partîyê kurdan do daxilê şerî bibê yan nê? Hêzê hegemonî zî wazenê kurdan daxilê şerî bikerê. Gelo kurdî do daxilê şerî bibê? Seba şerî partîyê kurdan çend amade yê?
Planê Amerîka û Îsraîlî seba Îranî dîyar nîyê. Seba kurdan zî çi plan kenê, o zî nêaseno. Seba şerî planêko akerde û zelal ê hêzanê partîyanê Rojhelatî çin o. Tena serê medya de vanê ma wazenê paştî bidê partîyanê kurdan ke daxilê şerî bibê. Rojhelatê Kurdîstanî de 7 partîyî est ê. 6 partîyan koalîsyonêk awan kerd. Nê partîyan ra 5 partîyan hêzê înan ê leşkerî yan çin ê yan zî zaf qels ê. Teberê PJAK’î de tu partî vera Îranî şer nêkerdo. PJAK Rojhelat û Îran de hêzo tewr bi rêxistinkerde û averşîyaye yo. Hem hetê leşkerî hem zî hetê sîyasî ra. Seba nê eke Amerîka û Îsraîl biwazê şer bejayî de dewam bikero, hêzo tewr musaîd kurd ê. Heta nika kurdî nêbîyî parçeyê nê şerî, labelê eke îmkanêk awan bibo seba bedilîyayîşê rejîmî û ver bi demokrasî şêrê, kurdî eşkenê daxilê şerî bibê. Labelê heta nika çîyêko winasîn çin o û heme hêzê kurdan xo teberê nê şerî de vînenê. Ma wazenê şarê xo tehlukeyanê nê şerî ra dûrî bifînê. Labelê nika ne o demo musaîd nîyo ke kurdî daxilê şerî bibê. Amerîka û Îsraîl zî na babete de zelal nîyê.
Bingeya plananê Îsraîl û Amerîka de çi est o? Gelo bedilîyayîşê rejîmê Îranî mimkun o? Eke rejîm bibedilîyo do rewşêka senîne vejîya?
Bedilîyayîşê rejîmî eke waştiş est bo mimkun o. Labelê wina aseno ke bedilîyayîşê rejîmî ra zêde amanc qelskerdişê rejîmî yo. Wazenê rejîmêko qels ke hêzê înan ê pawitişî çin bo, hetê çekanê atomî ra qels bikerê û aborî zî xora qels bîya. Petrol, gaz û cayê ceyranî hedef girewtê. Seba sererastkerdişê nînan zî dem lazim o. Eke şer aşmêka bîne dewam bikero û yew pêkerdiş zî bibo, êdî o rejîm rejîmo verên nîyo. Yanî Komara Îslamî ya Îranî tu wext nêeşkena agêra rewşa xo ya verê şerî. Labelê rojevê înan de bedilîyayîşê rejîmî zî çin o. Çira, seba ke ters est o. Rejîmêko senîn do bêro, rejîmêko ke bieşko temsîlê heme şaranê Îranî bikero çin o. Komara Îslamî ya Îranî zî wina mojnena ke eke bikewa zî do hem cuya şaranê Îranî hem zî herême bikera tehluke. Seba ney zî o şer şerêko giran û hîra yo. Wina aseno ke do demêko derg dewam bikero. Rejîm zî darbeyêka girse werda. Dimayê qedîyayîşê şerî eke serewedaritişê Îranî dewam bikerê, wina aseno do dewam bikerê, o wext do bedilîyayîşê rejîmî zî xo de bîyaro.
*Destpêkerdişê hêrişan reyde tedayê rejîmê Îranî serê Rojhelatê Kurdîstanî de çi aste de dewam kenê? Nika Rojhelatê Kurdistanî de rewşêka senîne est a?
Dima ke şer dest pêkerd, hêrişê hewayî serê Rojhelatê Kurdîstanî de zaf zêde bîyê. Şaristananê Rojhelatî de merkezê rejîmê Îranî yê leşkerî û hêzê zerreyî ameyî hedefgirewtiş. Zaf kesî şaristanan ra koçê dewan kerd. Zehmetîyêka girse Rojhelat de est a. Rewşa şerî ya. Cuye vinderta. Mektebî ameyî gırewtiş. Mîyanê şarî de psîkolojîyê a şerî est o. Ters zaf zêde yo. Rejîm zî Rojhelat de hêzê xo yê sey polîsan zaf zêde kerdî. Polîsî zî seba tehlukeyê hêrişan cayê sey mekteb û camî şuxulnenê. Heta nika zî rîyê hêrişan ra birîndar û şehîdê ma Rojhelat de est ê. Bi seyan merdimî rîyê hêrişan ra şehîd bîyî. Seba nê ma eşkenê vajê Rojhelat de rewşêka giran a şerî est a.
*Mîyanê şer û kaosî de Rojhelatê Kurdîstanî de Newroze senî ameye pîrozkerdiş? Çi mesajî ameyê dayene û ferqê na Newroze û Newrozanê verênan çi bi?
Rojhelatê Kurdîstanî sey parçeyanê bînan nîyo. Newroze her tim ameya pîrozkerdiş. Bi taybetî par bi tewrbîyayîşê sed hazar merdiman şarê Rojhelatî mohrê xo da pîrozkerdişanê Newroze. Labelê emserr rîyê şerî ra Newroze wina bi girseyî nêameye pîrozkerdiş. Tay cayan de zî Newroze nêameye pîrozkerdiş. Yew zî seba ke înternet ameyo birnayîş, têkilî Rojhelatî reyde zaf qels a. Seba nê eke tay cayan de pîrozkerdiş amebo viraştiş zî dîmen û agahîyî çin ê. Tehlukeyêka girse serê şarê ma yê Rojhelatî de est a. Ganî nê demî de şarê ma yê dîaspora û welatî, Rojhelat tena nêverdê. Eke zehmetî biba ma do seferberîyêk awan bikerê ke şarê ma yê Rojhelatî rastê qirkerdişêk nêro. Senî seba Rojava, Başûr û Vakur wayîrvejîyayîşêk vejîya orte; nê demî de zî ganî çimê heme kesî Rojhelat de bo û ma bieşkê bibê vengê Rojhelatî.
*Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî hêrişanê serê Îranî ra ver hişyarî dabî û vatbi eke dewletê Rojhelatê Mîyanênê xo hetê demokrasî ra nêbedilnê do rastê mudaxaleya teberî bêrê û seba temamê dewletan pêşnîyazê “entegrasyonê demokratîkî” yê bingeyê qebulkerdişê yewbînan ser o kerdbi. Gelo Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan nê esasî ser o hêrişan ra ver yan zî dimayê hêrişan PJAK’î rê tu mektub yan zî mesaj erşawit?
Rayber Apo seba problemanê Rojhelatê Kurdîstanî pêşnîyazê “Entegrasyonê Demokratîkî” keno. Labelê seba Rojhelat û Îranî zehmetîyê ci est ê. Yanî rejîmî reyde dayîşûgirewtişêk mimkun nîyo. Zîhnîyetê înan her tim îdam û kîştiş ser o yo. Sîstemêko hov reyde rî bi rî yê. Seba nê demokratîkkerdişê Îranî ser o xebatê ma est ê. Ma paweyê bedilîyayîşan ê û qelsbîyayîşê rejîmî yê û reyna eke prosesê Aştî û Komelê Demokratîkî Vakurê Kurdîstan û Tirkîya de aver şêro do Îran ser o zî tesîr bikero.
