Stenbol – Malbatên girtiyan diyar kirin ku bi hezaran girtiyên nexweş di girtîgehan de ji mafên xwe yên tenduristiyê bêpar dimînin û gotin ji bo pêvajo biçe serî divê dewlet jî gavan biavêje û hemû girtiyên siyasî werin berdan.
Li gorî daneyên Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD), di girtîgehên Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê de 335 jê girtiyên rewşa yên wan giran û bi giştî jî hezar û 412 girtiyên nexweş hene. Ji ber ku di girtîgehan de tedawiyeke baş nayê kirin gelek girtiyên nexweş jiyana xwe ji dest dan û gelek girtiyên nexweş jî tevî rewşa wan giran e nayên berdan. Bi destpêkirina pêvajoyê re her kes li bendê ye ku girtiyên nexweş û girtiyên siyasî werin berdan. Di çerçoveya mafê hêviyê, guherîna qanûna înfazê û berdana girtiyên nexweş de hem saziyên hiqûqê û hem jî şandeya Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) ji Wezareta Dadê re hevdîtinan dike. Piştî van hevdîtinan çavê malbatên girtiyan jî li berdana zarokên wan e. Malbatên girtiyan diyar kirin ku ji bo pêvajo biçe serî divê dewlet jî gavan biavêje û daxwaza berdana girtiyên siyasî kirin.
‘Divê di serî de girtiyên nexweş bên berdan’
Dayika girtiyê nexweş Yakûp Akman ê 6 sal in di girtîgehê de ye Fînce Akman bi lêv kir ku divê kurê wê ji qirika xwe bê emeliyatkirin lê emeliyata wî pêk nayê û wiha got: “Dibêjin pêvajoya aştiyê lê dewlet gav navêje. Tenê Kurdan heta niha gavan avêtin e. Hê jî êrişên Tirkiyeyê berdewam dikin. Hê jî girtiyên nexweş nayên berdan û tedawiya wan nayê kirin. Bila girtiyên nexweş bên berdan û malbat li derve tedawiya zarokên xwe bikin. Divê demildest dewlet jî gavan biavêje û di serî de girtiyên nexweş bên berdan. Dema girtiyên nexweş nehatin berdan em ê çawa baweriya xwe bi hikûmetê bînin. Feydaya şer tune ye. Em aştiyê dixwazin şer naxwazin. Divê dewlet jî şer rawestîn e û girtiyên siyasî berde.”
‘Ev pêvajo bi yek alî nabe’
Xwişka girtiyê nexweş Erdal Ozel ê 20 sal in di girtîgehê de ye Kumruye Akgun bi lêv kir ku nexweşiya serî û dil li birayê wê peyda bûye û tevî vê yekê jî di hucreya yek kesî de tê ragirtin û wiha axivî: “Tedawiya birayê min qet nakin. Em dixwazin tedawiya wî bikin. Xwîn çûye ser mîdey wî û carek jî krîza dil derbas kiriye lê dîsa jî nabin kontrolê û tedawiyeke baş nayê kirin. Em daxwaza berdana hemû girtiyên nexweş dikin. Di vê pêvajoyê de divê girtî bên berdan. Bila zarokên me berdin. Bi yek alî ev pêvajo naçe serî, divê her dû aliyên pêvajoyê gav biavejin. Ji aliyekî vê dibêjin pêvajo, ji aliyê din vê jî êriş, girtin û binçavkirin jî berdewam dikin. Bi vî awayî nabe.”
‘Heke girtî neyên berdan v pêvajo wê neçe serî’
Nezîme Dal ku kurê wê Mehmet Emîn Dal di girtîgehê de ye anî ziman ku 10 sal in kurê wê di girtîgehê de ye û wiha got: “Em weke malbatên girtiyan dixwazin girtiyên me bên berdan. Em şer naxwazin em aştiyê dixwazin. Divê êdî şer bisekine û hêsirên çavê dayikan nerijin. Divê hemû kes xwedî li girtiyan derbikeve. Divê girtî di vê pêvajoyê de bên berdan. Heke girtî neyên berdan ev pêvajo bi serkeftî naçe serî. Em edalet û wekheviyê dixwazin.”
