Amed – Endamên Komîteya Amadekar a Festîvala Belgefîlman a FîlmAmedê diyar kirin ku îsal gel bi ruhê pêvajoyê xwedî li festîvalê derket û FîlmAmed li dijî înkarê û sansurê ye.
Festîvala Belgefîlman a FîlmAmedê ya 9emîn bi dirûşma “Reh… Li dora agir rastiyên efsûnî…” îsal hate lidarxistin. Festîval di navbera 26-30yê Îlonê de li eywanên sînemayê yên Çand Amedê pêk hat. Festîval duh êvarê bi dawî bû. Di van pênc rojan de bi hezaran kes hatin temaşekirina belgefîlman û hem li belgefîlman temaşe kirin hem jî li gotûbêjan guhdarî kirin. Di festîvala îsal de ji 700 belgefîlman 29 belgefîlm hatine bijartin û hatin nîşandan. Temaşevanên belgefîlman îsal jî têra dilê xwe temaşeyî belgefîlman kirin. Ji çar aliyên Kurdistanê û diyasporayê derhêner bi belgefîlmên xwe beşdarî festîvalê bûn.
Festîval bi hevkariya Komeleya Akademiya Sînemaya Rojhilata Navîn û Şaredariya Peyasê hate lidarxistin.
Endamên Komîteya Amadekar a Festîvalê ji ajansa me re axivîn û festîvalê nirxandin.
‘Gel xwedî li FîlmAmedê derdikeve’
Xebatkarê Akademiya Sînemayê Emîn Îsî bi bîr xist ku îsal 700 belgefîlm ji bo serlêdana wan hatine û wan ji van belgefîlman 29 belgefîlman bijartine. Îsî da zanîn ku gel xwedî li festîvala FîlmAmedê derdikeve û got ku festîvala wan Kurd û Kurdistanî ye û ji bo bîra sînemaya Kurdî xwedî rolek girîng e. Îsî diyar kir ku ew di festîvalan de dibin şahidên gelek belgefîlmên xwedî çîrokên balkêş ên Kurdistanê û îsal jî 12 heb belgefîlmên neteweyî yên Kurdistanê di festîvalê de cih girtin.
Emîn Îsî bal kişand ser giringiya festîvala FîlmAmedê û got: “Ev festîvala FîlmAmedê ne nîşandana belgefîlman e, di heman demê de dibistaneke belgefîlma ye. Ev kedek bêhempa ye û ji bo me dîrokî ye. FîlmAmed bûye nasname. Îsal me bi navê ‘fîlm fonu’ jî fonek vekir û dixwazin piştgirî bidin projeyên bên çêkirin. Ji bo 44 projeyan serlêdan çêbûn.”
‘Festîvala FîlmAmedê dibistaneke’
Nivîskar Omer Fîdan ku endamê Komîteya Amedekar a Festîvalê bû jî bal kişand ser bandora şerê taybet a li ser sînemageriya Kurdî got tevî ku di salên dawî de zext û zordariya li ser gel zêde bû jî lê gel dîsa hate festîvalê û xwedî lê derket. Fîdan anî ziman ku bi taybetî jî ji bo fîlmên Kurdî eleqeyek zêde heye û ev yek jî cihê şanaziyê ye û tê xwestin ku Kurd bêtir xebatên bi Kurdî bên kirin. Fîdan got ku divê sala bê xebatên bi Kurdî zêdetir bin û ev festîval ne tene festîvaleke di heman demê de dibistanek e. Omer Fîdan da zanîn ku di festîvalê de kargehên sînemayê jî hatine lidarxistin û ew li bendê ne ku sala bê beşdarî zêder bibe. Fîdan diyar kir ku dê zordestî û pêkûtiyên li ser Kurdî nikaribin xebatên hunera Kurdî asteng û krîmînalîze bikin û dê dilsozî her ji bo Kurdî hebe.
‘Tevlibûna festîvalê zêde dibe’
Endama Komeleya Akademîya Sînemayê Rojhilat Aksoy jî destnîşan kir ku ji sala 2016an heta 2024an qeyûm tayînî şaredariyên Amedê hatibûn kirin festîval bi rêk û pêk nedihat lidarxistin û got: “Tevî astengî û nebûna salonên sînemayê jî dîsa tevlibûna festîvalê baş bû. Rojhilat Aksoy anî ziman ku dema hêza saziyan xurt be dikarin her çalakî û xebatên çand û hunerî bikin û wan di beşdariya xelkê ya festîvala 9emîn de dîtiye ku hewceyî bi festîvalê heye û xwedîderketina gel wan kêfxweş kiriye. Rojhilat Aksoy bal kişand ser armanc û naveroka festîvalê û got: “Me salên berê nîşandana fîlman dikir lê îsal me xelat jî danî û nav diyar kirin. Xelata heqîqetê ya Orhan Dogan, ya heqîqeta jinan Leyla Qasim, xelata ekolojiyê ya Hewselê û juriya gel a Kemal Korkut. Van xelatan xebatên festîvalê mezintir kirin. Dema mirov difikire û çêdike wateyeke xweş diderkeve holê. Belgefîlm pirr cihêreng bûn.”
‘FîlmAmed li dijî înkarê û sansurê ye’
Endama Komîteya Amadekar a Festîvalê Gulan Mizgîn jî ji bo festîvalê hestên xwe anî ziman û destnîşan kir ku di festîvalê de bandora pêvajoya “Aştî û Civaka Demokratîk” xwe da nîşandan. Gulan Mizgîn da zanîn ku ew ne li benda beşdariyek ewqas bi girseyî bûn û di pêvajoyê de hê tiştekî li ber çav tune yê lê belê nîqaşa wê jî nîşan dide ku gel bi hêviye û hêza xwe ji pêvajoyê digire. Gulan Mizgîn destnîşan kir ku wan xwestiye ji îsal şûn ve festîval civakî bibe û gelek derhêneran got ku cara ewilî ye festîvalekî wisa dîtine. Gulan Mizgîn diyar kir ku beşdariya jin, zarok, ciwanan zêde bû û got: “Em dixwazin ku festîvala me jî xizmetê ji bo pêvajoya Aştî û Civak a Demokratîk bike. Em bi hêvî ne ku festîvala 10emîn hin xurttir pêk were. Festîvala FîlmAmed bûye nav û nîşan. FîlmAmed li dijî polîtîkayên înkarê, li dijî asîmîlasyonê, li dijî sansurê disekine. Ji ber vê yekê jî eleqeyeke pirr zêde çêdibe.”
