Enqere – Hevberdevkê TUAY-DERa Enqereyê Şîrîn Altay diyar kir ku li Girtîgeha Kirşehîrê bi mehan e pirsgirêka ava vexwarinê nehatiye çareserkirin û got: “Têkildarî rewşê rêveberiya girtîgehê ji me re got, ’em çi bikin em jî ava xwe ji derve tînin’. Lê gelo wê girtî avê ji ku bînin?”
Bi destpêkirin pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk re yek jî bendawariya gel ew e ku di serî de girtiyên nexweş û girtiyên siyasî bên berdan. Li gorî rapora Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) di girtîgehan de bi tevahî zêdetirî hezar û 412 girtiyên nexweş hene. Ji van 335 jê girtiyên nexweşiya wan giran in. Ji van jî 230 girtî bi tenê serê xwe nikarin pêdiviyên xwe bicih bînin. Li gorî Qanûna Înfazê ya 16/2an a Tirkiyeyê girtiyên ku nexweşiya wan giran e piştî rapora nexweşxaneyê dikarin bên berdan. Lê tevî vê yekê jî ew qanûn ji bo girtiyên nexweş ên siyasî pêk nayê. Ji aliyê din ve jî ji aliyê Lîjneya Rêveberiya Çavderiyê ya Girtîgehan ve tevî ku girtî “cezayê” xwe diqedînin jî berdana wan tê taloqkirin.
Saziyên hiqûqê û komeleyên mafên mirovan jî ji bo berdana girtiyan çalakiyên xwe didomînin. Raya giştî ya Kurdistanê jî çav li rêyê ku dewlet bi bi gavên zelal û şênber li gorî pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk tevbigere, hiqûqê pêk bînê û girtiyên siyasî berde. Hevberdevke Komeleya Hevgirtinê ya bi Malbatên Girtî û Hikûmxwaran re (TUAY-DER) ya Enqereyê Şîrîn Altay anî ziman ku divê girtiyên nexweş demildest bên berdan û bal kişand ser pirsgirêkên li girtîgehan diqewimin.
‘Li Girtîgeha Kirşehîrê ava vexwarinê tune ye’
Şîrîn Altay diyar kir ku li Girtîgeha Hejmar 1ê û Tîpa S a Kirşehîrê bi mehan e pirsgirêka ava vexwarinê nehatiyê çareserkirin û wiha got: “Em herî zêde li Girtîgeha Kirşehîrê pirsgirêkan dibînin. Girtîgeh li serê çiya çêkirinê û li vir pirsgirêka avê heye. Ew çend meh ava vexwarinê ya girtiyan tune ye. Mirov bê av nikare bijî. Têkildarî vê pirsgirêke me serî li kîjan saziya dewletê da me muxatabek nedît. Şeredarî dibêje qada min nîn e, Walîtî dibêje bila şeredarî çêbike. Em ji Wezareta Dadê re dibêjin, ew jî dibêjin derfet tune ne. Em bi saziyên hiqûq û mafên mirovan ve çûn girtîgehê û bi rêveberiya girtîgehê re jî hevdîtin kir. Ji me re gotin,’ em jî ava vexwarinê dikirin û tînin û ava me jî tune ye’. Me jî got hûn ava xwe ji dervê tînin lê gelo girtî wê avê ji ku bînin? Ev pirsgirêk hê jî nehatiye çareserkirin.”
‘Girtiyên nexweş nayên dermankirin’
Şîrîn Altay anî ziman ku ji bo baweriya pêvajoyê di nav gel de çêbibe divê di serî de girtiyên nexweş û hemû girtiyên siyasî bên berdan û wiha axivî: “Heta niha tu girtî ne ji ber xatirê pêvajoyê hatiye berdan, hemû heval bi awayekî ku cezayê wan qediyaye û beradna wan heqe hatine berdan. Li girtîgehan pirsgirêk berdewam dikin. Bi taybetî li girtîgeha Kirşehîr û Enqereyê pirsgirêkên girtîgehan nehatine çareserkirin. Mafê hevdîtinê ya girtiyan bi malbatên wan re tê astengkirin. Di girtîgehan de gelek girtiyên nexweş hene. Malbatên wan serî li komeleya me jî didin. Girtî an nikarin dermanan peyda bikin an jî di wextê de wan nabin nexweşxaneyê. Bi hinceta ewlehiyê girtiyan nabin nexweşxaneyan. An jî dibêjin randevû li nexweşxaneyan tune ye. Lîjneya Çavderiyê ya Girtîgehan bi hincetên cuda berdana girtiyan taloq dikin. Li Girtîgeha Kirşehîrê girtiyekî bi nexweşiya pênceşêrê ketiye heye, tevî ku rewşa wî giran e jî nayê berdan. Em naxwazin êdî ji girtîgehan de darbestên girtiyan derbikevin, divê hemû girtiyên nexweş demildest bên berdan.”
‘Li girtîgehan gelek serledan ji me re tên’
Şîrîn Altay da zanîn ku di van demên dawî de serlêdanên herî zêde derbarê gardiyan de ku bi şev bi ser qawişan de digirin werdigirin û got: “Gardiyan nîvê şevê bi ser qawîşan de digirin. Li her derê kamera hatine bicihkirin û li cihê girtî radikevin jî kamera hene. Derbarê pirsgirêkên li girtîgehan gelek gilî û serlêdan tên. Taybet li Girtîgeha Sîncanê girtiyên jin nayên berdan. Tevî ku cezayê wan qediyaye jî nayên berdan. Ev pirsgirêk jî hê çareser nebûye. Me li ber Wezareta Dadê daxuyanî jî da. Bi awayekî dijhiqûqî girtî nayên berdan. Tu hinceta ku girtiyên jin neyên berdan jî tune ye.”
‘Tevî pêvajoyê jî zextên li ser girtiyan didomin’
Şîrîn Altay destnîşan kir ku tevî pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk bi rê ve diçe jî zext li girtiyan tên kirin û wiha got: “Me li girtîgehên Kirşehîr û Enqereyê bi rêveberiya girtîgehan re hevdîtin kir. Atolyeya girtiyan ku weke qadên civakî tên pênasekirin tune ne. Her wiha zextên li ser girtiyan jî zêde bûye. Em jî weke saziyên mafên mirovan çalakiyên xwe ji bo girtiyan didomînin. Ji bo berdana girtiyên nexweş û girtiyên siyasî em ê xebatên xwe bidomînin.”
