Colemêrg – Jinên dikandar yên Geverê bal kişandin ser giringiya yekdengî û pêşveçûna jinan û diyar kirin ku jin divê di hemû qadan de xwe pêş bixin û dengê jinan ne tenê 8ê Adarê, divê her roj di civakê de were bihîstin.
Di sala 1910an de civîna jinên sosîyalîst li Kopenhagê hate lidarxistin. Jina sosyalîst Klara Zetkînê pêşniyar kir ku ji bo têkoşîna mafên jinan rojeke navneteweyî were diyarkirin. Armanca wê ew bû ku jin li seranserê cîhanê bi hev re dengê xwe bilind bikin û daxwaza mafê wekheviyê bikin. Roja 8ê Adarê ku Roja Jina ya Cîhanê tê qebûlkiri, li gelek welatên cîhanê bi çalakî û daxwazên mafên jinan tê pîrozkirin. Di vê rojê de jin li dijî tunebûna wekheviyê, tundiya li ser jinan û polîtîkayên ku jinan ji jiyana civakî dûr dixin, dengê xwe bilind dikin. Di heman demê de jinên Kurd jî bi mîrateya têkoşîna jinên şoreşger 8ê Adarê wekî roja berxwedanê pîroz dikin.
Dikandarên jin ên Geverê têkildarê wate û girîngiya 8ê Adarê axivîn.
‘Dema jin dikeve nava lêpirsînan ferq dike ku mal jê re teng tê’
Xwediyê salona xweşiktiyê Kevser Doganê xwepaşdagirtina jinan girêdayî pergala baviksalar ya civakê kir û got: “Jin di hemû qadan de xwe paş ve digirin, jin çend jî xwe paş ve bikêşin jî em dibînin ku ew di destê wan de nîn e, di civakê de bindest in. Divê em xwe bigihînin her jinekê.”
Kevser Doganê zor û zihmetiyên ji gundê xwe jiyan kiriye anî ziman û got: “Gundê ez tê de mezin bûme şolkirina jinan qedexe bû, jinan nedikarî bi awayekî rehet fikrên xwe di civakê de bînin ziman. Gava jin di aliyê hişmendiyê de dikeve nav lêpirsînan êdî ferq dike ku mekanek têra wê nake, mal ji wê re teng dibe. Ez jî wek jinekê paqijîya mala xwe jî dikim, nanê xwe jî dipêjim, herwiha li kargeha Jînê karê xwe dikim.” Doganê di heman demê de qala zor û zehmetiyên dikandariyê jî kir û got: “Bê jin jiyan nabe. Jinên ku li derve, nav civakê de kar dikin, dikandiriyê dikin, bê bedel nehatine vê rojê. Gava taybet jin dibêje ez ê bibim karsaz, civak dikeve lêpirsînê; dibêjin, ‘ka tu dikarî, tu yê li gel kî, çawa bixebitî?’ Bi vî awayî her ji jinan astengiyan derdixin.”
‘Azadî xweş e lê di kîjan watêyê de’
Di berdewama axaftina xwe de Kevser Doganê bal kişand ser wateya azadiyê ya li gor hişmendiya lîberal. Kevser Dogan têgihîştina lîberal a azadîyê rexne kir û got: “Divê jin di hemû qadan de xwedî hêz bin. Azadî xweş e lê kîjan watêyê de. Mixabin azadî gelek caran di nav civakê de xelet tê famkirin. Mînak; azadiyê bi cil û bergan, rabûn û rûniştinê ve girêdidin. Li gor min jin divê di hemû qadên jiyanê de xwe pêş ve bibe. Di aliyê xwendin, nivîsinê bigire heta nan pahtinê.”
‘Jinên şoreşger ji bo me mînak in’
Kevser Doganê di dawiya axaftina xwe de bal kişand ser çavkaniya xwe ya hêzê û axavtina xwe wiha qedand: “Ez bi xwe jinên şoreşger ji bo xwe mînak digirim. Hêza jinên şoreşger, jinên ku xwe pêş ve birine, gelek bedelên giran dan û ez wan ji bo xwe esas digirim. Şoreşa jinan ya Rojavayê pêk hatiye, hevî dikim dê li Îranê jî pêk bê. Ez baver im jin dê xwe di her qadê de pêş ve bibin û bibin yek deng, heya em nebin yek deng çênabe. Divê dengê jina tenê di 8ê Adarê de na, her roj derkeve.”
‘Xebat gelekî girîng e ji bo jinan’
Dirûnkar Sevîl Kina jî têkildarî keda jinan û 8ê Adarê axivî û 8ê Adarê li hemû jinên cihanê û taybetî jî li jinên Kurd pîroz kir û ev tişt gotin: “Jinên Kurd di her aliyekê de xwe pêş ve birine, bila xwe pêştir bibin. Em naxwazin jinên Kurd jiyana xwe nav çar dîwaran de bidomînin. Daxwaza me ew e jin di aliyê çand û hûner, ziman de xwe zêdetir pêş bixe. Xebat çi li malê be çi li derve be, gelek girîng e ji bo jinê. Ew hêza jinan heye. Jin di hemû aliyan de têkoşîn dide. Jinên Kurd cuda ne, di aliyê ziman û çandê de pêşketiye, em jî bi vê yekê serbilind in.”
Armanc jiyandina çanda Kurdî ye
Sevîl Kinayê da zanîn ku jinan jiyana komunal afirandiye û wiha pê de çû: “Em jî wek berdewamiya çandê cil û bergên Kurdî ji jinan re didirûn û em hesdikin vê yêke pêş ve bibin. Ez li Geverê perwerdeya dirûna kiras-fistan, şal û şepikan didim. Ez hewl didim ku jin keda xwe pêş bixe, da ku çanda Kurdî were jiyandin.”
‘Jin li hemû cîhanê gelek zor û zehmetî dikêşin’
Sevîl Kinayê di dawiya axaftina xwe de jinên Rojhilatê yên têkoşer bi bîr xist û got: “Roja jina ne tenê rojek e. Li hemû cîhanê jin gelek zor û zehmetî dikêşin. Em dixwazin hemû jin, taybetî jinên Kurd li Bakur, Başûr û Rojava serketîtir bin. Li Rojhilatê jinên Kurd di nav şerekî dijwar de ne, em hêvî dikin hemû jinên şoreşger serfiraz bin. Serkeftin ji bo hemû jian.”
