Amed – Hemverfekê Komîsyonê Ziwan, Kultur û Hunerî yê DEM Partî Cemîle Turhalli ziwan Kurdkî ser o qisey kerd û vat: “Sîyaset gere bala heme kesan bianco ser ziwan.”
Ziwanê Kurdkî ser o astengî hema zî dewam kenê. Vera nê astengîyan şarê kurdî xover dano la reyna zî ziwanê Kurdkî nêbeno ziwanê fermî û ziwanê perwerde. Nê astengîyan ser o şar çend xover bido zî gere na mesela ser o sîyasetmederi zî xover bidê. La zaf kêm maneno.
Na mesela ser o ma Hemverfeka Komîsyonê Ziwan, Kultur û Hunerî yê DEM Partî Cemîle Turhalli Balsak ajansê ma rê qisey kerd û vat, sîyaset gere wayîrê ziwanê Kurdkî vejîyo.
‘Sîyasetê serek, sîyasetê muktedîran heta nika ziwanê ma qedexe kerdo’
Cemile Turhalli Balsak derheqê muhîmîya ziwanê Kurdkî ser o bale ant rolê sîyaset ser o û vat: “Ziwanêk seba şarî zaf muhîm o. Sîyaset zî helbet gere bala heme kesî bianco na babete ser o. Seba çi? Ma vajê ziwanê xo tena ti qisey nêkena. Ziwanê to bi mîlyonan yeno qiseykerdiş. Vakurê Kurdîstanî de lehçeya kurmancî û kirmanckî est e. Başur de kurmancî û sorankî est ê. Rojava de kurmancî yeno qiseykerdiş. Rojhilatde goranî û lekî est e. Yanî goreyê dîyalektîkanê xo ziwanêk zaf zengîn o. La xebitnayîşî sîyaset, rolê sîyaset ma rê nîşan dano. Sîyasetê serek, sîyasetê muktedîran heta nika zî no ziwanê ma qedexe kerdo. Nê muktedîran ziwanê ma tena Vakur de qedexe nêkerd, 4 hetê Kurdîstanî de qedexe kerdo. No yew polîtîka yo. Vakurê Kurdîstanî de waştişê ma yp sereke, ma vanê ziwanê dayîkê wa bibo ziwanê fermî û ziwanê perwerdeyî. No problem nika Rojava de zî est o. Cunke seba netewe, bîyayîş û estbîyayîş ziwanî zaf muhîm o. Eger xora ti ziwanê xo reyde perwerde nîvînê û ziwanê to nêbo ziwanê fermî, ziwanê to nêmaneno. Heme kes nostaljî ewnîyeyeno.”
‘40 mîlyon kurdî est ê la ziwanê xo reyde perwerde nêvînenê’
Cemîle Turhalli Balsak dewamê qiseykerdişê xo de vat, seba pawitişê ziwanê Kurdkî çalakî tena bes nîyê û wina domna: “40 mîlyon kurdî est ê la ziwanê xo reyde perwerde nêvînenê û sey kêmnetewe zî nêyenê hesibnayene. Sîyaset gerek vernîya nê qedexeyan bigîro. Nika ziwanê kirmanckî ver bi vîndbîyayîşî yo. La ma gerek wayîrê ziwanê xo vejîyê. Ziwan wayîrvejîyayîşî reyde vîndîbîyayîşî ra xelesîyeno. Kirmanckî de 5 hezar çekuyî est ê ke heta zanistî ra yenê şuxulnayîş. Transferê latînkî û sumerkî zî bîyê. La ziwan gere herca de bi şeklêko newe, demokratîk û sereke cuya ma de xo bimojno. Sîyaset tena bi qiseykerdiş nîyo. Sîyaset zereyê komelî de, bedelnayîşê komelî. Ziwan komel zî rêxistin keno. Heta huqûqî ra bigêrê heta hunerî, çapemenî, edebîyat, goreyê ziwanê xo berheman virazenê.”
‘Gere no ziwan bibo ziwanê zanist, edebîyat, huner û sîyasetî’
Cemîle Turhalli Balsak seba ziwanê Kurdkî vat ke êdî gerek foklarî ra vejîyo û wina domna: “Gera no ziwan bibo ziwanê zanist, edebîyat, huner û sîyasetî. Sîyasetê ma gerek peşengîya ziwanî bikero. Sîyasetê ma gere vajo no ziwan qedexe yo, ziwan ser o qedexe nêyeno qebulkerdiş. La sîyaset bi komel ancax eşkeno xo rêxistin bikero. Her kes gere xo rê rol modal bigîro. Nê rol û modelan reyde ma vanê ma pê komunan ma aawan bikerî. Yê komunan xora dest pêbikero, beno zêde. Ziwanê to gera bibo ziwanê fermî û perwerde. Her ca de, heme kes na babete ser o waştişanê xo bîayro ziwan.”
‘Ma alternatifê dewlet ê’
Cemîle Turhalli Balsak vat ke ziwan pê qiseykerdiş, nuştiş û perwerde aver şono û vat: “Ma vanê ma dewlete nîyê, ma têgêrayîş ê. Ma hezê xo rêxistinî ra gênê. La ma alternatifê dewlet ê. La awankerdişê ziwanî gerek merdim xora dest pêbikerê û vila bikerê. Ti xo ra bawer bikerê ti dinya rê zî benê nimune. Ziwan seba ma yew amûr o û wasita yo. Eger ti nê wasita hol nêşuxulna, ti nêeşkenê komel awan bikerî. Amacê ma awankerdişê komelê demokratîk o. Awankerdişê komelê demokratîkî de ziwan sereke yo, muhim o.”
