Navenda Nûçeyan – Çalakvan û analîstê siyasî Rizgar Roşanî li ser şerê di navbera Îsraîl û Îranê rawestiya û got: “Şerê Îsraîl û îranê bandorê li ser hemû gelên Îranê dike. Şer bi xwe re qeyrana siyasî û civakî pêş dixe. PJAK di vî şerî de dixwaze nûnertiya hemû gelan bike û hemû gelan di bin sîwanekê de kom bike.”
Şerê Îran û Îsraîlê di 13yê Hezîrana 2025an de bi fuzeyan dest pê kir. Destpêka rastîn ya rageşiya di navbera her du welatan de bi hilweşandina rejîma Şah Riza Pehlewî destpê kir. Di 14yê Gulana 1948an de, David Ben-Gurion, bi sifeta seroktiyê, îlankirina serxwebûna Îsraîlê ragihand. Piştî îlankirina dewleta Îsraîlê li Rojhilata Navîn rûpelek nû vebû. Dewletên Ereb bertek nîşanî vê îlankirina dewletê dan, lê salek şûnde Netewên Yekbûyî (NY) dewleta Îsraîlê nas kir û sal bi sal hêz dan wê. Dema Îsraîl hate avakirin Şah Riza Pehlewî desthilatê Îranê bû. Îro di navbera Îran û Îsraîlê de 12 roj in şer didome. Dewleta Yekbûyî ya Amerîkayê jî di 24ê Hezîranê de êrîşî tesîsên çekên Nuleerê kirin û beşdarî şer bû. Şerê di navbera Îsraîl û Îranê de bi êrîşên fuzeyan didome.
Têtildarî şerê di navbera Îsraîl û Îranê de Çalakvan û analîstê siyasî Rizgar Roşanî anî ziman ku di esasê xwe de şer çend sal berê dest pê kiriye û got: “Şerê di navbera Îsraîl û Îranê de di esasê xwe de çend sal berê dest pê kiribû. Îranê dixwest bi komên xwe yên li Iraq û herêmê mudaxaleyî Îsraîlê bike û Îsraîlê lawaz bike. Geşedanên ku niha li Îranê pêk tê, nîşan dide ku li Rojhilata Navîn guhertinek nû çê dibe. Rûdanên nû li Rojhilata Navîn pêş dikevin. Ev şerê li herêmê pêş dikeve nîşan dide ku tê xwestin guhertineke nû li Rojhilata Navîn pêş bixin.”
Îsraîl û DYA dixwazin rejîma Îranê biguherînin
Rizgar Roşanî, da zanîn ku di armanca şerê Îsraîlê yê li dijî Îranê de du sanaryo hene û got: “Yek; Îsraîl û Amarîka bi van êrîşên li dijî Îranê, dixwaze Îranê lawaz bike. Dixwaze di aliyê çekan û parastinê de Îranê lawaz bike. Dixwaze moşekên ku Îranê ji bo xwe çêkirine, tenê ji bo parastina xwe bikar bîne. Her çend di van êrîşan de gelek fermandarên leşkerî hatin kuştin jî Îsraîl û Amarîka dixwaze hikûmeta Alî Hamaney biguherîne. Eger Îsraîl û Amarîka di vê planê de bi ser ketin, dê serweriya xwe li Rojhilata Navîn pêş bixin. Na eger bi ser neketin, dixwazin dewletê biguherînin. Mînakê vê yekê li Afganîstanê û herêmên din hene. Di vî şerî de eger millet piştgiriya şer neke, dewlet encam nagire. Di vir de Îsraîl dixwaze dewletê û millet ji hev qut bike. Dixwaze millet têkeve hundirên xwe û karibe bi hêsanî êrîşan bike û rejîma Îranê biguherîne.”
Dixwazin Rojhilata Navîn ji nûve xêz bikin
Rizgar Roşanî da zanîn ku ev şerê bi salan didome û wiha lê zêde kir: “Li ser esasê guhertina Rojhilata Navîn e. Dixwazin ji nûve Rojhilata Navîn biguherînin.”
Rizgar Roşanî bal kişand ser bandora şer a li ser gel û wiha got: “Ev şer bandorê li ser çarenûsa gelan dike. Gelê Kurd di jiyana rojane de gelek zor û zahmetî dijîn. Dîsa hemû gelên di bin desthilatdariya Rejîmê de ye daxwazên wan ên siyasî hene. Li vir qeyraneke miroavî û civakî heye. Gel li ir siyaseteke demokratîk dixwaze. Li vir erk dikeve ser partiyên siyasî. Amarîka û Îsraîl eger di plana duyemîn de rejîmê biguherînin, wê demê divê wekî alternatif rejîmeke nû ava bikin. Hikûmeta nû ku li Tahranê ava bikin jî divê li gorî siyaseta wan be. Li vir eger gelê kurd xwe bi hêz û rêxistin neke, dibe ku di sedsaleke din de jî bê statu bijî.”
Rizgar Roşanî li ser hewldan û rêxistina PJAKê jî rawestiya û got: “Li Rojhilatê Kurdistanê çend partiyên sereke hene. Partiya Jiyana Azadiya Kurdistan (PJAK) ji roja hatiye avakirin heta niha, dibêje bi bo gelên rojhilatê Kurdistanê pêwiste em hemû partî xebateke hevpar bikin. lê ev hewldana wan heta pêk nehatiye. Daxwazeke PJAKê hebû. Dixwest ji bo hemû gelan pêwistî bi xebateke hevpar û hevbeş heye. Lê heta niha li ser vê daxwazê ji partiyên din ên rojhilat tu gav nehatiye avêtin. PJAK li aliyekî ji bo yekîtiyê xebatên wan hene. Disa din ava planên PJAKê de planên parastina gelên din û herêmên din jî hene. Ku derfet bê dayîn PJAK dikare herêmên din jî biparêze.”
Divê gel bê parastin
Rizgar Roşanî bal kişand ser encama şer û wiha got: “Eger DYA û Îsraîl karibin Îranê teslîm bigirin, wê demê dê Îsraîl û DYA bi hêsanî li herêmê xwe bi cih bigin. Lê di aliyê hundir de li Îranê gelek kes tên girtin. Bi hinceta wan alîkarî dane Îsraîlê gelek mirov têne girtin. Bi van girtinan dixwaze piştgiriya ji bo Îsraîl û DYAyê lawaz bike. Dixwaze civakê ji dewletê qut bike û planên xwe yên li herêmê berdewam bike.
Eger Îran neyê guhertin dixwaze civakê bi girtin, binçavkirin û tundiyê bedeng bike û temenê xwe 30-40 salên din dirêj bike. Na eger Îsraîl bi ser bikeve û rejîma îranê biguhere, divê çend netew hebin hemû bên naskirin û her yek li gorî xweseriya xwe karibe xwe bi rêve bibe. Ji bo gelê Kurd jî di vê pêvajoyê de bigêje encamê divê em gelê xwe biparêzin. Lê çapemeniya desthilat dixwaze dîsa hêzên berê û dîktatoriya berê li îranê derxin pêş û wekî alternatif pêşkêşî civakê bike. Lê civak li dijî van plan û lîstikan lawaz e û divê vê yekê li îranê qebûl nekin.”
