Hate ragihandin ku Serokomarê Tirkiyê Tayyip Erdogan di hevdîtan li Tirkmenistanê de mijara S-400an ji Serokdewletê Rûsayê Wilademir Pûtîn re vekiriye û daxwaza paşvedayînê ragihandiye.
Tirkiye bi boneya pergala hewayî ya S-400an cardin bi qeyranek dîplomatîk re rû bi rû ye. Kirîna S-400an di navbera Tirkiye û DYAyê de bibû sedem ku Tirkiye ji bernameya pergala parastina hewayî ya F-35an derxistibû. Ev demek e cardin Tirkiye hewil dide tev li bernameya F-35an bibe lê DYA wekî şert paşvedayîna S-400an datîne pêşiya Enqerê. Nûnerê Taybet ê Trump û Sefîrê Enqerê ya DYAyê Tom Barrack hefteya borî di parvekirinek li ser hesaba xwe ya Xê diyar kiri bu bi Tirkiyeyê de gelek nêzîkî peydakirina formûlekê bûne. Li gorî Barrack ku Tirkiye mijara S-400an çareser bike dê riyek ji bo beşdariya wê ya F-35an bê dîtin.
Erdogan yekem car ji Pûtîn re got
Li gorî nûçeya Bloombergê Erdogan ku hefteya borî li Tirkmenistanê bi Pûtîn re hate cem hev, mijara paşvedayîn S-400an yekem car anî rojevê. Di nûçeyê de hate daxuyandin ku berî niha heman mijar di navbera rayedarên her du welatan de hatiye rojevê lê yekem car bûye rojeva Erdogan û Pûtîn. Li gorî çavkaniyên rojnameyê mijara paşvedayîna S-400an ji bo Rûsyayê mijarek ji rêzê nîne û dibe ku Moskova nîyeta xwe rû bi rû diyar neke bes dê li cihekê qeyd bike. Li gorî pisporên ewlehiyê jî ev daxwaza Erdogan ji hêla Pûtîn ve wekî parametreyek nû ya siyasî tê nirxandin û di pêşrojê de Rûsya dê hemleyên li hemberî vê yekê bavêje.
Yewnanistan û Îsraîl naxwaze F-35an bidin Tirkiyeyê
Mijara F-35an di heman demê de ji bo Yewnanistan û Îsraîlê jî gelek girîng e. Serokwezîrê Îsraîlê Netanyahû di daxuyaniyek 13ê Kanûnê dayî de balkişandibû ser hewildanên Tirkiyeyê û wiha gotibû: “Divê Amerîka F-35’an nede Tirkiyeyê. Ji bo vê çi ji destê me bê emê bikin. Di dema şerê 12 rojan ê bi Îranê re taybetiyên F-35an gelek fayde dame û ev rewş ji bo me stratejîk e.” Yewnanîstan jî ku beşdarek bernameya F-35an de naxwaze ev balefir bikevin destê Tirkiyeyê. Ji bo vê saziya lobiyê ya Yewnaîstanê a bi navê Enstîtûya Amerîka-Helen di nav hewildanê de ye.
Serokê Enstîtûyê Nîcek Larîgakîs di daxuyaniya li ser malpera enstîtûyê weşandî de wiha got: “Ji bo Tirkiye S-400 bide di bin sextê de bimîne. Lê dema da jî divê pêdankirinên CAATSAyê berdewam bikin. Her wiha divê teqez Tirkiye tev li bernameya F-35an neyê kirin. Her wiha pêwiste firotina van balefiran ji bo Tirkiyeyê jî pêk neyê.”
