Pêvajoya pêkanîna peymana di navbera Rêveberiya Xweser-Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) û Hikumeta Demkî ya Sûriyeyê de îro dest pê dike. HSDê piştî navê waliyê Hesekê diyar kir, şandeya Hikumeta Demkî ji bo danûstandina îro tê Hesekê.
Piştî êrişên hovane yên li ser Rojavayê Kurdistanê û berxwedana gelê Kurd û mirovahiya pêşverû ya kûrewî di 30yê Çile de peymanek di navbera Rêveberiya Xweser-HSD û Hikûmeta Demkî ya Sûriyê de pêk hat. Li gorî peymanê pêvajoya meriyetê divê îro dest pê bike. Çav li rê ye di çarçoveya merheleya yekemîn a peymanê de ji îro pêve gavên şênber bên avêtin.
Li Qamişlo û Hesekê qedexeya derketine derve
Rêveberiya Xweser rojek berî hatina şandeya Hikumeta Demkî biryar da ku di 2yê Sibatê de li Hesekê û di 3yê Sibatê de jî li Qamişlo qedexeya derketina derve ragihîne. Di daxuyaniya li ser navê Hêzên Ewlehiya Hundirîn hate kirin de sedema biryara derneketina ji derve wekî tedbîrek ji bo aramiya bajaran û welatiyan hate eşkerekirin. Lê çavkaniyên pêbawer ên Rêveberiya Xweser anîn ziman ku ev birryar bi boneya îhtîmala provokasyonê hatiye dayîn. Çavkaniyan daxuyand ku dibe şaneyên çeteyan ji vê rewşê sûd werbigirin û êrişî deverekê bikin. Çavkaniyan wiha got: “Çend caran agirbest hatin îlankirin lê li gorî pêwistiyên agirbetan tevnegeriyan. Ev yek bû sedema bêbaweriyê. Îhtîmal heye dema şandeya hikûmetê were propaganda û provokasyonên cuda pêk bên. Ji bo pêşî li van were girtin, ev biryar qedexeyê hate girtin.”
Danûstandina agahdarkirinê dê pêk bê
Li gorî peymanê divê nîqaşên li ser mijara entegrasyonê bên kirin. Li gorî çavkaniyan jî ev tê wateya danûstandina agahiyan a derbarê rewşa heyî de û wiha gotin: “Şande dê li rayedarên Kurd guhdar bike û hebe pirsek wan dê bê bersivandin. Di heman demê de têkiliya di navbera aliyan de dê li ser çi esasî, çawa û bi kîjan rêbazan pêk bê, dê bê zelalkirin. Derbarê rê û rêbazên meşandina îdarî de jî dê nîqaş bên meşandin. Bi taybetî karên îdarî çewa tên meşandin û dê ji niha ve çawa bên berdewamkirin.” Çavkaniyan anî ziman ku şande duh çû Kobanê û hin nîqaş hatin meşandin, îro jî dê şandeyên Hikûmeta Demkî bê Hesekê û sibê jî dê biçe Qamişloyê.
Hêzên leşkerî û ewlehiyê dê bên nîqaşkirin
Têkildarî vekişîna leşkerî jî çavkaniyan anî ziman ku dê di 2yê Sibatê ango îro di aliyê ji nûve bicihbûna hêzên leşkerî de dê pêşketin çê bibin. Çavkaniyan daxuyand ku her du alî dê bi awayek hevdem qademeyek paşve bikişin û ev agahî dan: “Şande dê du tiştan nîqaş bike. Yek têkiliya hêzên ewlehiya hundir a bi wezareta karên hundir re, a din jî rewşa hêzên leşkerî ye. Ew ji wekî tê zanîn HSD dê Hesekê wekî sê tûgayan û li Kobaniyê jî wekî tûgayekê bê vesazkirin. Hurgiliyên vê mijarê hene. Ev yek jî dê bê nîqaşkirin. Lê berî wê hêzên Hikûmeta Demkî dê ji herêmên Kurdan dûr bikevin û xwe vekişînin navçeya Şedadê. Li hemberî vê yekê HSD jî dê qedemeyek paşve bikişe. Li ser vî esasî dê têkilî û rewşa pêşerojê bê zelalkirin.”
Rewşa îdarî dê bê nirxandin
Wekî xalên peymanê dê entegrasyona saziyên Rêveberiya Xweser di nav saziyên dewleta Sûriyeyê de bê pêşxistin. Çavkaniyan got ku ev yek jî tê wateya tayînkirina karmendên sivîl û ev agahî dan: “Wekî tê zanîn mijara entegrekirina saziyan de gelek hurgilî hene. Jixwe niha rêveberiyên van saziyan hene. Berê hem saziyên rejîma Beşar Esad hebûn û hem jî saziyên rêveberiya xweser. Ev her du sazî dê bibin yek. Ev jî pêwistiya ji nûve vesazkirina karmendan, kar û xebatan derdixe holê. Şande dê vê yekê jî nîqaş bikin.” Çavkaniyan bi bîr xist ku di vê çarçoveyê de HSDê ji bo Walîtiya Hesekê û Cigirtiya Wezareta Parastinê ya Sûriyê û gelek pozîsyonên din nav diyar kirin û ji Şamê re ragihandine. Tê gotin yek ji fermandên HSDê Çiya Kobanê ji bo cîgiriya Wezareta Parastinê û navê siyasetmedar Nuredîn Ehmed (Nuredîn Xanika) jî ji bo walîtiya Hesekê di rojevê de ye. Kesên hatine diyarkirin dê di demek kin de dest bi kar bikin û têkiliya Rêveberiya Xweser û Hikûmeta Demkî bi giranî li ser van kesan pêk bê.
Perwerde û vegera koçberan xalên herî girîng in
Çavkaniyan anî ziman ku ligel mijarên leşkerî û îdarî gelek mijarên çand, perwerde û mafên bingehîn jî hene û balkişandin ser van xalan: “Di merheleyên pêş de jî mijarên girîng hene. Ji mafen bingehîn ên demokratîk bigire heta mafe perwerdehiyê û vegera koçberan. Xala perwerde û vegera koçberan xalên herî girîng in. Ev mijar jî dê bên nîqaş kirin lê dibe teqeziya wan di merhaleya duyemîn de zelal bibe.
Rêveberiya Xweser tedbîrên pêwist digire
Li ser pirsgirêk û astengiyên pêkanîna peymanê jî çavkaniyan anî ziman ku ji ber polîtîkayên Hikûmeta Demkî hê jî gelek gumanên gelê Kurd û îradeya wan a siyasî heye. Çavkaniyan wiha got: “Ji ber ku Hikûmeta Demkî di hind peymanên berê de di bin bandora hêzên derveyî de paşve gav avêt. Bi taybetî zêde guh dide sepandinên Tirkiyê. Bi vê sedemê Rêveberiya Xweser hemû îhtîmalan li ber çavan digire û tedbîrên pêwist digire.”
Di hin mijaran de nezelalî didome
Têkildarî têgihiştina li ser peymanê jî çavkaniyan anî ziman ku caran helwestên dixwazin xalan li gorî xwe şîrove bikin derdikevin holê û bal kişandin ser van xalan: “Hewldanên wekî lîstika peyvan tên dîtin. Mînak hin derdor dixwazin hatina şandeya wezareta hundirîn wekî ketina hêzên Hikumetê ji bo bajarên Kurdan nîşan didin. Ev tiştek wisa nîn e. Dê wekî şandeyek bê mijarên entegrasyonê nîqaş bike û dema karên wan diqedin jî dê biçin. Bes hind hêz di bin vê rewşê de dibe bixwazin xwe mayînde jî bikin. Ev yek dê hingê pêvajoyê ber bi cihek din ve kaş bike. Lê rastiyek heye ku peyman bi cih bê em dê derbasî mehaleyek din bibin. Rê û rêbazên têkoşîn û berxwedanê dê berfirehtir bibin. Lê em hê jî ji wê noqteyê dûr û gelek talûke li pêşiya Kurdan e. Divê di hundir de û derve gelê Kurd bêyî sistbûnê berxwedanê mezin bike.”
Şande ne mayînde ne
Hatina van şandeyan demkî ye, esasê vê meseleyê jî Rêveberiya Xweser a Rojava ye. Çavkaniyan da zanîn ku şande li Rojava ne mayînde ne û rêveberiya deverên Rojava dê ji aliyê Kurdan ve bê kirin. Çavkaniyan diyar kir ku îdareya li deverên Rojava wê ji aliyê Rêveberiya Xweser ve bê birêvebirin.
