Dayîkanê Aştî yê Şirnexî ard ziwan ke mîyanê komelî de bi Kurdkî qiseykerdiş kêmî beno û wina vengda keyeyan: “Ganî mayî gedeyanê xo bi Kurdkî pîl bikerê. Ê ke wayîrê ziwanê xo nêvejîyê dişmenê ziwanî yê.”
Koma Tirkîya bi bingeyê netewe-dewlete awan bîya. Na komare xeylê ziwan û nasnameyê netewanê cîyayan seke çinbî hesibnena û ziwanê tirkî û nasnameyê tirktîye înan ser o ferz kena. Bi ferzkerdişê yew ale, yew netewe û yew ziwanî polîtîkayê asîmîlasyonî aver berdê û hemverê şaran û bawerîyanê cîyayan dest bi qirkerdişî kerd. Ziwananê ke binê asîmîlsayonê dewlete de yê înan ra yew zî ziwanê Kurdkî yo. Ziwanê Kurdkî awanbîyayîşê komare ra nat polîtîkayanê asîmîlasyonî reyde rî bi rî yo û heqê perwerdeyîya fermî ra bêpare ameyo verdayene. Şarê kurd bi serran o verba nê polîtîkayan bi serran o xover dano û netîceya xoverdayîşî de bi seyan dezgeh û komelê ziwanî Vakurê Kurdîstanî de xebatanê xo yê ziwanî domnenê. Şarê kurd û şarê ke bindest ê û ziwanê înan polîtîkayanê asîmîlasyonî reyde rî bi rî yo her serre 21ê sibate de ke hetê Konseyê Rêxistina Perwerdeyî yê Pêroyî, Zanist û Kulturî ya Neteweyanê Yewbîyayeyan (UNESCO) ra sey “Roja Ziwanê Dayîke ya mîyanneteweyî” ameyo dîyarkerdene, a roje vejîyenê teber û heqê ziwanê xo wazenê.
Dayîkê Aştî yê Şirnexî ke tewrê Kongreya Komela Ziwan û Kulturî ya Birca Beleke bîyê derheqê 21ê Sibate “Roja Ziwanê Dayîke ya Mîyanneteweyî” de bale ant muhîmîya ziwanî ser o û vengda keyeyan ke gedeyanê xo bi Ziwanê Kurdî pîl bikerê.
‘Gedeyanê xo bi Kurdkî pîl bikerê
Dayîkanê Aştî ra Asya Tay ard ziwan ke ganî ziwanê Kurdkî miyanê komelî de bêro pawitene û wina qisey kerd: “Ma wazenê ciwanê ma, gedeyê ma heme bi Kurdkî qisey bikerê. Wa her kes ziwanê xo bimuso. Seba ke heme netewe ziwanêkê xo est o. Ganî ma zî wayîrê ziwanê xo vejîyê. Bi taybetî zî ganî cinî wayîrê ziwanê xo vejîyê. Seba ke yê ke gedeyanê xo pîl kenê dayîk ê. Vengdayîşê ma mayan rê no yo ke gedeyanê xo reyde bi Kurdkî qisey bikerê ke ziwanê ma vîndî nêbo.
‘Wayîrê ziwanê xo vejîyê’
Dayîkanê Aştî ra Emîne Aktaş bale ant polîtîkayanê asîmîlasyonî yê ziwanê Kurdkî ser o û wina vat: “Verba nê polîtîkayan wayîrê ziwanê xo vejîyê. Ma hemverê ziwanê tu kesî nîyê. Ma hemverê ê kesanê ke ziwanê ma seke çinbo hesibnenê. Ma do verba naye wayîrê ziwanê xo vejîyê. Ma do gedeyanê xo bi ziwanê xo pîl bikerê. Ê ke wayîrê ziwanê xo nêvejîyê dişmenê ziwan ê. Eke ma wayîrê ziwanê xo vejîyê ma eşkenê heqê ziwanê xo zî xodest bifînê. Her kes wayîrê ziwanê xo vejîyeno ma zî wayîrê ziwanê xo vejîyê.”
‘Mayî mamosteyê gedeyanê xo yê’
Dayîkanê Aştî ra Kumrî Babatzî dîyar kerd ke mîyanê komelî de qiseykerdişê ziwanê Kurdkî kêmî bîyo û wina dewam kerd: “Eke ma ziwanê xo vîndî bikerê ma do estbîyayîşê zî xo vîndî bikerê. Vengdayîşê ma her kesî rê yo la bi taybetî seba mayan o. Seba ke mayî mamosteyê gedeyanê xo yê. Eke mayî wayîrê ziwanê xo vejîyê gedeyî zî do Kurdkî qisey bikerê. Wa ziwanê ma vîndî nêbo. Ê ke vanê ma Kurd ê ganî wayîrê ziwanê xo vejîyê.”
Ji dayikên Aştiyê Kumrî Babat jî destnîşan kir ku axaftina zimanê kurdî di nav civakê de kêm bû ye û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Heke em zimanê xwe winda bikin em ê hebûna xwe jî winda bikin. Banga min li hemû kesan e. Lê bi taybet jî ji dayikan re heye. Ji ber ku dayik mamosteyên zarokên xwe ne. Heke dayik xwedî li zimanê xwe dernekevin zarok jî bi Kurdî neaxivin. Bila zimanê me winda nebe. Heke zimanê me winda bibe hebûna me jî nîne. Hemû kes zimanê xwe diaxive. Yên ku dibêjin em kurd in divê xwedî li zimanê xwe derbikevin.”
