Parlamenterê DEM Partî Mehmet Zekî Îrmezî derheqê pirodayîşanê mîyanê şarî de vat ke wexto ke rêxistinbîyayîşê şarî xurt bibo nê problemî kêmî benî, labelê wexto ke dewlete rêxistinbîyayîşê xo xurt bikera zêde benî.
Vakurê Kurdîstanî de serranê peyênan de rîyê şer û pirodayîşan ra herre, zozan û bazirganîye ser o mîyanê komele de problemî zêde bîyê. Nê problemî bi taybetî di serranê peyênan de resayî asta tewr berze. Bêguman zaf sebebê nê probleman est ê û sebebo tewr muhîm o rantê serê herre û bînêherre yê herra Kurdîstanî ya.
Parlamenterê DEM Partî yê Şirnexî Mehmet Zekî Îrmezî nê problemê ke komelî de vejîyenî vernî, kolonyalîzmê dewlete reyde girêda û wina vat: “No sîstem yan zî şer û pirodayîşê ke mîyanê komelî de qewimîyenê, bingeyê xo kolonyalîzmî ra gênê. Dewletê kolonyalîstî seba ke bîeşkî komelî goreyê fikrê xo îdare bikî, komele parçe-parçe kenî û rizîbîyayîşêk fînenî mîyanê ci. Dewleta tirkan zî na yewe serê şarê kurdî de no seserrî yo kena. Şarê kurdî nê seserran de nêşina sîstemê xo awan biko; coka dewlete seba ke komele goreyê kolonîyê xo rayra bero, her tewir rayîrî weçînena.”
‘Demo ke rêxistinbîyayîş est bo problemê zereyî kêm benê’
Mehmet Zekî Îrmezî da zanayene ke demo ke komel rêxistinbîyayîşê xo xurt kerd, nê problemî kêmî benî û qiseykerdişê xo wina domna: “Wexto ke komelê ma seba îdarekerdişî xurt bi, problemê komelî mîyanê şarê kurdî de kemî bîyî. Labelê wexto ke dewlete eşkaya hêzê xo xurt bikera, o wext problemî û pirodayîşê mîyanê komelî zî zêde bîyî. No yew sîstem o û bi xo nêvejîyeno. Komelê kurdî tu wext qanûnanê dewlete seba xo esas nêgêna; çike zaf reyî seba halkerdişê problemanê mîyanê xo, muracatê exlaq û kulturê komelî kerdo. Wexto ke şar wazeno pê exlaqê komelî çareserîyêk bivîno, dewlete wazena vera naye vindera. Çike dewlete nêwazena nê problemê şarî safî bibê.”
Dewlete parçkerdişî reyde komelî gêna binê kontrolê xo’
Mehmet Zekî Îrmezî kerdişê dewlete yê 40 serranê peyênan ardî vîrî û wina vat: “Seserran ra ver heta ewro dewlete her tim waşto ke bi rayîrê tayê merdimanê terefgiranê xo komele bigîra binê kontrolê xo. Sewbîna bi na yewe wazena tifaqê mîyanê şarî biherimna. Dewlete 40 serranê peyênan de bi rayîrê axayan, şêxan û cerdevanan nê sîstemşî bidomna. Welatîyê ke sîstemê cerdevanîya dewlete qebul nêkerdo, verê xo dayo metropolan; labelê kesê ke bîyî cerdevan û kewtê binê kontrolê dewlete, her hetî ra herêmê ke tede mendî, dest dayo ê cayan ser. Na yewe ewro pêroyê vakurî de bîya problemêko gird.”
‘Rantwerî nêwazenê şar bi tifaq bibo û problemanê xo çareser bikero’
Mehmet Zekî Îrmezî eşkera kerd ke kesê ke rantê zengînîya xozaya vakurî wenî, nêwazenî problemê şarî safî bibê: “Helbet nê kesê ke rantê herra welatî wenî, nêwazenî qet kes agêro dewanê xo; wexto ke waştişêk bibo zî benî asteng. Na astengî zaf reyî bena sebebê şer û pirodayîşanê komelî. Dewlete bi zanayîş nakokîyanê mîyanê komelî vejena û nêwazena şar tîfaqê xo bîyara ca. Labelê dewlete cehd kena ke nê nakokîyê mîyanê şarî hîna xorîn bibê û pê kerdişanê xo wazena pirodayîşî hîna zêde bibê. Wexto ke şar pê xo mijûl bibo, nêşino gureyanê xo yê esasî safî biko. Ewro tayê derûdorî est ê ke nêwazenî no proses bîreso encamêk; nê derdûdorî zî eynî kesê ke rantê herême wenî, ê yê.”
Sîstem destûrê agêrayîşê deewan û cuya komunale’
Mehmet Zekî Îrmezî dîyar kerd ke verê ke bi hezaran dewî bêrê veşnayene, dewan de cuyêka hempare û wina dewam kerd: “Verê ke herême de dewî bêrê vengkerdiş, mîyanê dewijan de yewîye û cuyêka hempare est bîyê. Wexto ke ma goş danê risipîyanê xo kenî, hîkayeyanê cuya komunale ma rê vanî. Sere de herêma ke dewlete tede çin bîye, na cuya ke ma wazenî est bîbî. Çîyo ke Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan zî wazeno, no yo. Wazeno ke şarê kurdî agêro serê herra xo û bi na yewe agêrê cuya xo ya komunale ser o. Labelê sîstem bi xo nêwazeno na yewe biba. Çîyo ke ma rasterast ser o vindenî, azadîya pêro şarê kurdî ya. Dewlete û kesê ke dewlete derûdorê xo de ardê têhet, wazenî komelî rojevê bingeyînî ra dûrî bîfînî.”
Mehmet Zekî Îrmezî tewr peyên îfade kerd ke eke na seserre de şarê kurdî ser kewo, ganî tifaqê xo xurt bikero û qiseykerdişê xo wina qedêna: “Nika Rojhelatê Mîyanênî de têmîyanîyêka girde est a; labelê şarê ma zerrî û hişê xo de bîyo yew. Ma wazenî ke şarê ma nê tîfaqî hîna xurt bikero. Tena bi na yewe ma eşkenê na seserre de azadîya xo garantî bikî.”
