Belgefîlma ‘Vartinîs’ a ku li ser komkujiya Vartinîs a di 3yê Cotmeha 1993yan de ji aliyê leşkeran ve pêk hat, hatiye amadekirin, dê îro li Festîvala Fîlmên Kurdî ya Berlînê bê nîşandan.
Festîvala ku di 25ê Îlonê de dest pê kir û dê heta 1ê Cotmehê berdewam bike. Di festîvalê de dê nêzîkî 60 fîlm û belgefîlm bi zimanên Kurdî û yên din werin nîşandan. Fîlmên wekî ‘Angels Of Sinjar’, ‘Seperation’, ‘Bêmal’, ‘Devil Worshippers’, ‘Hawar’, ‘I Was a Yazidi Slave’, ‘Saricaovada Dugun’, ‘Roots’ û ‘Zare’ dê werin nîşandan. Yek ji berhemên herî berbiçav ên festîvalê dê belgefîlma “Vartînîs” be.
Belgefîlma bi navê ‘Vartinîs’ ku li ser komkujiya Vartinîs a di 3yê Cotmeha 1993yan de ji aliyê leşkeran ve hat kirin û pêvajoya bêcezatiyê ya piştî wê vedibêje, dê îro li Festîvala Fîlmên Kurdî ya Berlînê bê nîşandan.
Belgefîlm, li ser Komkujiya Vartinisê, ku di 3yê Cotmeha 1993yan de pêk hat, pêvajoya bêcezatiyê bi berfirehî vedibêje. Di belgefîlmê de vegotinên şahidan, mexdûran, hiqûqnas, parêzvanên mafên mirovan û siyasetmedar cih digirin.
Fîlm, ku bi piranî li gundê Vartinîsê hatiye kişandin, di heman demê de dîmenên mala malbata Ogut û şopên guleyên li ser dîwaran hene. Belgefîlm ligel ku şahid hene jî çawa bersûc tên parastin, wekî mînakek zelal a siyaseta dewletê nîşan dide. Piştî pêşandanê, dê nîqaşek bi Aysel Ogut, akademîsyen Alîce von Bieberstein û koma belgefîlmê re were lidarxistin.
Ji bo neyê ji bîrkirin
Piştî betalkirina dozê, mexdûrên Vartinîsê yên li Ewropayê belgefîlm çêkirin da ku qetlîam neyê jibîrkirin û siyaseta bêcezatiyê tehşîr bikin. H.O. ya ku ji ANFê re axivî, diyar kir ku armanca wan nîşandana rastiya ku li dijî mirovahiyê hat kirine û wiha got, “Piştî ku doz hate betalkirin, me biryar da ku em cîhanê ji tiştê qewimîn agahdar bikin, mirovan teşwîq bikin ku li dijî neheqiya qanûnî û mirovî dengê xwe bilind bikin. Armanc siyaseta bêcezatiyê ya dewletê tehşîr kirine. Ji bo sûcên li dijî mirovahiyê, di dozan de divê demborîbûn nebe. Em dixwazin ev rastî derkevin holê. Em bawer dikin ku rastî nikare were astengkirin.”
Komkujiyê vedibêje
Piştî mirina leşkerekî û gerîlayekî di şerekî de li bajarokê Vartinîs (Altinova) ya girêdayî navçeya Têlî ya Mûşê, leşkerên di bin fermandariya Serpelê wê demê Bulent Karaoglu de, êrîşî gund kirin. Di 3’yê Cotmeha 1993’yan de, xaniyê malbata Ogut hate şewitandin. Nasir û Eşref Ogut, digel heft zarokên xwe – yê herî mezin 12 salî û yê herî biçûk 3 salî – bi saxî hatin şewitandin. Dayika Eşref Ogut ducanî bû. Keça wan a mezin, Aysel Ogut, ku wê şevê bi tesadufî ne li malê bû, sax ma.
Lêpirsîna ku li Dadgeha Ewlehiyê ya Dewletê ya Amedê dest pê kir bê encam ma û di sala 2003’yan de îtîrazek nû hate kirin. Têkoşîna Aysel Ogut a hiqûqî ya demdirêj gelek caran hate paşxistin û doz di Kanûna 2023’yan de ji ber demboriyê hate betalkirin. Ev rewş ji bo mexdûran wekî cezayek duyemîn hate destgirtin.
‘Lazim e dewlet qebûl bike’
H.O. ragihand ku gund ji aliyê cerdevan û hêzên taybet ve hatiye dorpêçkirin, pez û ambar hatine şewitandin, gundî li meydanê êşkence li wan hatiye kirin û Mele Huseyîn Ugurlu jî hatiye windakirin. H.O. destnîşan kir ku ji bo pêvajoyeke aştiyê ya rastîn divê dewlet lêborînê bixwaze, berpirsiyariya xwe ya qanûnî bigire ser milên xwe û bi rabirdûyê re rûbirû bibe.
