Dema şerê cîhanê tê gotin, kuştin, birîndarkirin û koçberî tê hiş û aqilan. Em li şerê cîhanê yê yekemîn, duyemîn û sêyemîn binerin tê dîtin ku şer komkujî ye. Di sed salên dawî de zêdetirî 100 milyon mirov bûne qurbana şer.
Di şerê cîhanê yê yekemîn de li gorî çavkaniyên cuda nêzî 16-19 milyon îsan bûn qurbana şer. Ji van qurbaniyan nêzî 9-10 milyon kes leşker in. Di şer de nêzî 20 – 23 milyon însan jî birîndar bûn. Di şer de nêzî 7 mîlyon û 750.000 leşker jî winda bûn..
Di şerê duyemîn ê cîhanê de (1939-1945) nêzî 70 85 milyon însan bûn qurbana şer. Di nava ew qas îsan de nêzî 21 – 25 milyon leşker hatin kuştin. Niha jî şerê sêyemîn ê cîhanê li demê belav bûye û êdî çekên giran ên nukleer û kîmyewî bikartînin.
Şerê belavbûyî: Şerê sêyemîn ê cîhanê
Şerê sêyemîn ê cîhanê ku bi derxistina Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan a ji Sûriyeyê dest pê kir û bi şerê korfesê berdewam kir, îro li gelek welatên cîhanê belav dibe. Şerê sêyemîn ê cîhanê niha li Afganîstan, Sûrî, Iraq, Filistin, Îsraîl, Ukrayna, Rûsya, Azerbeycan, Karabag û niha jî ku li Hîndîstan Pakîstanê belav dibe. Di şerê ku li salan belav bûye, hin caran aş dibe, hin caran geş dibe. Di vî şerê dehan salan de bi milyonan mirov ji cih û warên xwe koçber bûn. Bi sed hezaran mirov hatin kuştin. Bi şerê El Kaîde yê li Afganîstanê re bi milyonan mirov ji cih û warên xwe koçber kirin. Di şerê li dijî DAIŞê de bi deh hezaran mirov hatin kuştin. Bi milyonan Kurd û ereb ji cih û warên xwe koçber bûn.
Şerê Gazze Îsraîl
Di şerê navbera Xeza û Îsraîlê de heta niha 52 hezar û 653 mirovan jiyana xwe ji dest dan. Şerê di navbera Îsraîl û Filistinê de ku di 7ê Cotmeha 2023an de dest pê kir, didome. Heta niha di şer de herî kêm 52 hezar û 653 mirovan jiyana xwe ji dest dan.
Şerê Ukrayna û Rûsyayê
Yek ji şerê herî dijwar berdewam dike jî şerê di navbera Rûsya û Ukraynayê de ye. Şerê Rûsya û Ukraynayê ku di 24ê Sibata 2021an de dest pê kir, 4 sal derbas kir. Di meha sibatê de Serokdewletê Ukraynayê Zelenski diyar kir ku di şer de 46 hezar leşkerên wî hatine kuştin û got: “Di şer de 380 hezar kes birîndar bûn. Serokê Fermandariya Hêzên Çekdarî yên Ukraynayê jî anî ziman ku piştî Rûsyayê dest bi êrîşan kiriye, li Ukraynayê 940 hezar û 150 leşker hatdine kuştin.
Şerê Hîndîstan û Pakîstanê
Di navbera Hîndîstan û Pakîstanê de jî rageşiyê di 22ê Nîsanê de dest pê kir. Piştî li Keşmîrê di 22ê Nîsanê de 26 turîst nahit kuştin, şerê di navbera Hîndîstan û Pakîstanê de geş bû. Piştî şerê 7ê Gulanê herî kêm 31 kes hatin kuştin û 57 welatî birîndar bûn. Şer û rageşiya di navbera Hîndîstan û Pakîstanê de berdewam dike.
