Amed – Hevserokê Şaxa OHDê ya Amedê Muhittin Muguç derbarê çalakiyên ji bo Rojava hatin lidarxistin de bal kişand ser bêhiquqî û girtinên ku qewimîn û got: “Em ê wekî parêzvanên mafên mirovan şopdarên van dozan bin. Heta ku mafên mirovî neyê parastin, em ê têkoşîna xwe bidomînin.”
Bi êrişên hikumeta demkî ya Şamê yên li dijî Rojavayê Kurdistanê, li her çar aliyê Kurdistanê û cihanê bi milyonan Kurd û dostên Kurdan bi rojan bênavber çalakî lidardixin. Geşedanên li dijî êrişan rû dane, dewletên cîhanê û rayedarên herêmê xist nav liv û tevgerê. Di encama berxwedana Kurdên Rojava û xwedîderketina her çar aliyê Kurdistanê neçar man ku gavan bavêjin û di encamê de di navbera hikûmeta demkî ya Şamê û HSDê re peyman hate îmzekirin.
Şaxa OHDê ya Amedê jî derbarê çalakiyên ji bo Rojava hatine lidarxistin û binpêkirinên mafên ku dema çalakiyan qewimîne, rapora çavdêrî û tespîtên xwe ya meha Çileyê eşkere kir. Li gor rapora OHDê heya niha li seranserê Kurdistan û Tirkiyeyê herî kêm 49 mudaxileyên cuda yên hêzên ewlehiyê pêk hatine, herî kêm 842 kes hatine binçavkirin û 118 kes hatine girtin. Derbarê 133 kesan de jî biryara kontrola edlî hatiye dayîn. Hevserokê OHDê ya Amedê Muhîttîn Muguç têkîldarî êrîş, girtin û bê hiquqiya ku hatiye kirin ji Ajansa Welat (AW) re axivî.
‘Em êrişa Rojava ji vir hîs dikin’
Muhîttîn Muguç diyar kir ku êrişên sîstematîk li ser Rojava û Bakurê Kurdistanê pêk tên û ev êriş dibin sedema bûyerên nebaş, tundiyekê û ev tişt gotin: “Êrişên dijwar li ser gelê me tên kirin. Di dîmenan de jî bi awayekî zelal ev tê dîtin. Gelê Rojavayê Kurdistanê, ji ber êrişên dewleta Sûriyeyê di bin zexteke mezin de ye. Ji ber vê yekê, gelê Kurd bi tevahî li sûk û kolanan bertekên xwe nîşan didin. Wekî ku li kolanan û qadan tê gotin, em gelê Kurd yek in. Gava êrîşek li ser Rojavayê Kurdistanê pêk tê, em li vir heman êrişê hîs dikin. Ji ber vê yekê, gelê Kurd bi daxwaza aştiyê, bîr û baweriyên xwe û bi çalakiyên xwe bertekên xwe nîşan didin û derdikevin qadan. Mixabin, pergala ku dixwaze her tiştî bixe bin kontrola xwe, vê yekê qebûl nake.”
‘Gelê Kurd li dijî êrişan bi yek dengî rawestiya’
Di berdewama axaftina xwe de Muhîttîn Muguç da zanîn ku ew wekî OHD li qadan êrişên li dijî gel di rapora xwe de girtine dest, bi raya giştî re parve kirine û ev tişt gotin: “Li ser gelê Kurd, jinên Kurd, dayik û zarokên Kurd ji êriş pêk tên. Çalakiyên ku tên lidarxistin jî ji aliyê hiquqî û qanûnî ve ti astengiyên wan tune ne. Lê belê li Tirkiyeyê ev êriş li ser gelê Kurd zêdetir dibin. Gelek caran kesên ku tevlî çalakiyan dibin, li kolanan bi tundî têne girtin, îşkence li wan tê kirin û têne binçavkirin. Wekî OHD, me ev rewş bi çavên xwe dît û parêzerên me yên li qadê ev yek belge kirin û rapora xwe amade kir û bi raya giştî re parve kir. Ev rapor nîşan dide ku êrişan ferq nexistiye navbera kesekî, zarok, jin, pîr û ciwan hemû bûne hedef. Gelê Kurd bi yek dengî li dijî van êrişan rawestiya. Ev êriş nîşan didin ku pergala ku dixwaze Kurdan tune bike, hîn jî di polîtîkayên xwe de berdewam e. Lê em mecbûr in guhertinekê pêk bînin.”
‘Em ê şopdarên van dozan bin’
Muhîttîn Muguç destnîşan kir ku ew wekî hiqûqnas dê di qada hiquqî û civakî de tiştê pêwîst çi be wê bikin û axaftina xwe wiha bi dawî kir: “Îro jî li ser gelê Kurd tundî û îşkence berdewam dike. Em ê wekî parêzvanên mafên mirovan şopdarên van dozan bin. Heta ku mafê mirovî tê parastin, em ê têkoşîna xwe bidomînin. Me îro rapora xwe belav kir û em ê sibê jî şopandina van dozan bikin. Em dixwazin gelê Kurd bi cîranên xwe yên Ereb, Tirk û Fars re, di nav pergaleke demokratîk û aştiyane de bijîn. Divê em li ser bingeha demokrasiyê bi hev re jiyaneke nû ava bikin.”
