Komîsyona Gel û Baweriyan a DEM Partiyê ya Amedê bi boneya salvegera Terteleya Dêrsîmê bernameya bîranînê li dar xist û hat diyarkirin ku têkoşîna ji bo heqîqet û edaletê dê bidome.
Komîsyona Gel û Baweriyan a DEM Partiyê bi boneya 89emîn salvegera Terteleya Dêrsîmê, li Qada Şêx Seîd bernameya bîranînê li dar xist. Endam û nunerên saziyên civakî, komele û hevserokên DBP û DEM Parti yên Amedê tevli bernameyê bûn. Di bernameyê de mase hat dayîn, li ser masê find hatin pêxistin û bi kulîlkan hat xemilandin. Her wiha pankarta “Me Terteleya Dêrsîmê ji bîr nekiriye û em ê ji bîr nekin” hat vekirin. Beriya daxuyaniyê ji bo şehîdên terteleyê deqîqeyek rêz hat girtin. Metna daxuyaniyê bi Tirkî Hevseroka Komeleya Çandê ya Pîr Sultan Abdal (PSAKD) Ayfer Ayten, Kurdiya wê jî Hevserokê Federasyona Lêkolînên Îslamî ya Mezopotamyayê (MÎA-FED) Abdullah Sagir xwend.
‘Gelê Dêrsîmê wekî ‘tertele’ bi nav dikin’
Abdullah Sagir da zanîn ku Terteleya Dêrsîmê ne ku bi biryara civîna wezîran di 4ê Gulana 1937an de hatibû girtin û di 1938an de jî gihîştî bû asta herî jor û ev tişt gotin: “89 sal berê di dîroka herî tarî ya Komara Tirkiyeyê de bi navê zagona Tûncelî di erdnîgariya Dêrsimê de operasyona qirkirin û sirgûnkirina birêkûpêk hate pêkanîn. Bi hezaran kurdên Rêya Heq tevlî jin, zarok, kal û pîran hatin kuştin, bi sedan gund hatin şewtandin û wêran kirin, hezarên wan bi darê zorê ji warên wan hatin derxistin û sirgûnkirin, bi hezaran zarok, bi taybetî keçik ji malbatên xwe hatin qetandin, di bin navê kodîkiyê de hatin asîmîlekirin û helandin. Ev operasyona bêrehm û xedar di zimanê gelê Dêrsîmê de wekî ‘tertele’ hatiye binavkirin.”
‘Ev teretele di koka xwe de derbeke giran e’
Abdullah Sagir diyar kir ku Terteleya Dêrsimê, ne bi tenê operasyoneke leşkerî ye, di heman demê de êrişeke sazkirî li dijî nasname, bawerî, çand û hebûna gelekî ye û wiha got: “Ev hereket di koka xwe de derbeke giran e ji bo dadmendî û merhemeta ola îslamê. Lewre îslam, parastina mafê bindestan, rawestina li dijî zilimê û qedexekirina kuştina merivên bêguneh emir kiriye. Ayeta Mayîde ya 32yem “kî zindîkî bi neheqî bikujê wekî ku hemû zindiyan bikuje” bi aşkere nîşan dide ku komkujiyên weha li dijî edaleta xwedayî çiqas gunehên mezin in. Ev heqîqeta dîrokî hê jî bi tevahî nehatiye ronî kirin, bi fermî nehatiye qebûl kirin û nehatiye hevrûbûn. Têgihîna Îslama demokratîk di vê xalê de li dijî veşartina heqîqetê, nixamtina zilmê û neheqiya li dijî mezlûman rawestiya ye. Îslama resen û rastîn, xwe dispêre şêwr, dadmendî, piranîparêzî û aştiyê, tu dem zordestiyê amûrîze nake. Têkoşîna me ya ji bo heqîqet û edaletê dê bidome.”
‘Em keçên windabûyî yên Dêrsîmê’
Abdullah Sagir bi boneya vê rojê bang li rayedaran kir û ev tişt anî ziman: “Em 89 sal paşê îro dîsa diqîrin û dibêjin: Em hemû merivên ku di Terteleya Dêrsîmê de hatine kuştin bi rêz, spasdarî û rehmetê bi bîr tînin. Berxwedana birûmet a Seyîd Riza û hevalên wî û gotina wî ya ku dibêje “Min li ber derew û xapandinên we re serî netewand,ev ji min re bû kul, lê min jî li ber we çok nedanî, ev jî ji were bila bibe kul” ji bîr nakin. Em keçên windabûyî yên Dêrsîmê, zarokên ku bi darê zorê ji dayik, bav, xwişk û birayên xwe hatine qetandin ji bîr nakin û em ê ji bîr nekin.”
Daxuyanî pişî axaftinan bi dawî bû.
