Şirnex – Bi hatina Cejna Remazanê re welatiyên diçin dan û standina cejnê dikin ji ber bihabûnê vala vedigerin malê. Welatiyên Cizîrê bertek nîşanî bihabûnê dan û diyar kirin ku sedemê krîza aborî jî polîtîkayên desthilatê ye.
Li Bakurê Kurdistan û Tirkiyeyê krîza aborî her ku diçe bandorê li xelkê dike. Ji ber polîtikayên şer ên desthilat bihabûn zêde dibe û welatiyên rewşa wan a aborî nebaş e nikarin pêdiviyên xwe bikirin. Ev krîza aborî û bihabûn bandorê li ser her kesî dike. Ji bazirganan heta karmend ji karmendan heta cotkar û gundî ji ber krîza aborî û bihabûnê bi gilî û gazin in. Bi hatina Cejna Ramazanê re welatî ji bo pêdiviyên xwe yên weke cil û berg, şekir û pêdiviyên cejnê bikirin, daketi sûkê. Lê ji ber bihabûnê welatî nikarin pêdiviyên xwe bikirin û destvala vedigerin malê. Hem dikandar nikarin tiştekî bifiroşin û hem jî welatî nikarin tiştekî bikirin.
Dikandar û welatiyên navçeya Cizîrê ya Şirnexê anîn ziman ku ew ji ber bihabûnê nikarin tiştekî bikirin û bertek nîşanî polîtikayên desthilatê dan.
‘Ji ber bihabûnê nikarin tiştekî bikirin’
Ji welatiyan Mistefa Ecevît ku li sûkê danûstandinê kir diyar kir ku ji ber bihabûnê wî nikaribûye li gor dilê xwe tiştan bikire û wiha got: “Ji berê ew qas bihabûn tune bû. Me dikarî ji xwe re kincan û pêdiviyên cejnê bikirê lê îsal sala par jî xiraptir e. Her sal sala derbasbûyî xiraptir dibe. Xîzanî pir e edî mirov nikarinê ji xwe re tiştek bikirê. Rewşa milet pir xirap bû ye. Sedema qirîza aborî û bihabûnê desthilat e. Daxwaza me jî ew e ku pêşî li vê bihabûnê be girtin. Heke pêşî neyê girtin rewş wê hê xiraptir bibe. Di nav civakê de mirov heye ku ji ber rewşa wî ya aborî nebaş e di meha Remazanê de nekariyê goştê sor jî bikirê. Êdî wateya cejnan jî nemaye. Ew kêfxweşiya berê tune ye.”
‘Em nikarin cil û bergan ji xwe re bikirin’
Welatî Burhan Bayik jî destnîşan kir ku ferq û cudahiya sala par û îsal pir zêde ye û wiha bertek nîşanî bihabûnê da: “Beriya 3-4 salan jî me dikarî pêdiviyên xwe dabin bike. Lê niha edî em ne dikarin cil bikirin ne dikarin pêlavan bikirin û ne jî dikarin pêdiviyên cejnê dabin bikin. Her tişt bû ye 5-6 kat. Lê em ew qas dixebitin jî maaşa me têr nake. Em nikarin ji zarokên xwe re tiştek jî bikirin. Em hatin li vir dan û standinê bikin lê me nekarî tiştek bikirê. Milet edî nikariyê xwe xwedî bikin. Ji ber wê jî di van salên dawî de întîxar pir zêde bûnê. Sedema vê yekê jî qirîza aborî û bihabûnê. Êdî milet tenê aboriya xwe difikirê nikarê tiştek din bifikire.”
‘Bila aştî pêk were ku krîz rabe’
Welatiya bi navê Makbulê Pirak ku li sûkê hatibû dan û standina cejnê da zanîn ku her tişt biha ye û ev yek anî ziman: “Em mecbûr in pêdiviyên xwe yên cejnê bikirin. Her tişt biha bûyê. Em bi zorê dikarin tiştek bikirin. Eydên berê û bihayên berê hin xweştir û baştir bûn. Lê niha êdî ji ber bihabûnê meriv nikare tiştek jî bikire.”
Welatiyê bi navê Mehdî Besen jî destnîşan kir ku ew êdî nikarin pêdiviyên xwe yên cejnê bikirin û got: “Hemû tişt biha bûye. Meriv nikare tiştek bikire. Me bi zorê karî ji xwe re cilan bikirin. 5 zarokên min hene bi zorê me cihek hinek erzan pêyda kir û karî ji zarokan re cilan bikirim. Daxwaza me ew e ku aştiyek pêk were û krîza aborî ji holê rabe.”
‘Her sal ber bi xerabiyê ve diçe’
Ji dikandarên sûkê Îbrahîm Çakir jî bi lêv kir ku ji ber bihabûnê milet nikare dan û standinê bike û ji ber wê jî tiştên li dikanan di destê wan de dimînin. Îbrahîm Çakir anî ziman ku welatî wek berê êdî dan û standin nake û wiha axivî: “Bihabûn li her derê heye. Niha em ne dikarin tiştek bifiroşin ne jî tiştên em difiroşin têrî me dike. Ji berê min li vir 50 TL tişt bifrota min dikarî 10 nan bikire lê niha nikarim 5 nan jî bikirim. Êdî sedî 70 her tişt biha bûye. Sala par li gor îsal hê baştir bû. Her sal ber bi xerabiyê ve diçe.”
