TJAyê ji bo di amadekina makeqanûn nû de jin jî di nava komîsyonê de cîh bigirin civîn çapemenîya darxist û banga: “Em bang li hemû jinên ku ji aştiyê bawer dikin, dikin. Ji bo aştîyê em daxwaz û rexneyên xwe bi hevre û bi awayekî xurt bînin ziman.”
“Komîsyona Jin û Destûra Bingehîn” a ji hêla TJA’yê ve hatiye avakirin, têkildarî pêvajoyê li Qonaxa Cemîlpaşa ya Amedê daxuyanî da. Aktîvîstên TJAyê li Qonaxa Cemîl Paşa pankartên li ser “Hiquq nebe çareserî, jin nebe hiquq nabe.” Nivîsandibûn vekirin. Di civînê de gelek aktivîstên TJAyê de amade bûn.
Mamosteya Zimanê Kurdî Dilan Şeveşoglu bi Kurdî û Aktîvista TJAyê Ayla Akat Ata jî bi tirkî daxuyanî xwend.
‘Bila jin di avakirina makeqanûna nû de cih bigirin’
Dîlan Şeveşoglu, anî ziman ku 40 salên dawî yên dewleta Tirkiyeyê bi şerê li dijî Kurdan derbas bûne û wiha got: “Tevahiya tevna siyasî, civakî û çandî ya Tirkiyeyê ji hêla şer ve hatiye teşekirin. Serhildana dawî ya gelê kurd bandoreke kûr li ser hemû têkoşînên siyasî, tevgerên civakî û hevpeymaniyên li Tirkiyeyê kir. Tevgera azadiya jinan li Tirkiyeyê, bi gelek pêkhateyên xwe yên cuda, di warê avakirin û belavkirina soza aştiyê li dora pirsgirêka Kurd de û di têgihîştina aştiyê ne wekî mijareke ewlehiyê ku tenê li jor tê nîqaşkirin, lê wekî mijareke siyasî û civakî, pêvajoyek ku were avakirin de, destkeftiyên girîng bi dest xistiye.
Îro, têkoşîna civakîkirina aştiyê û avakirina wê ji jêr ve ji her demê bêtir ji bo me jinan girîng, bihêztir û lezgîntir e. Pêvajoya civakîkirina aştiyê ne pêvajoyeke ku tenê di derbekê de û di yek carê de pêkwere; têkoşînek û xebatek domdarî û duvdirêj dixwaze. Jinên li ser vê erdnîgariyê, ji ber hevgirtina zîhniyeta serdest a mêr, kapîtalîzm, mîlîtarîzm, şovenîzm û feraseta olî, rastî tundiyeke mezin hatine û li dijî wê jî li ber xwe dane. Ji kuştina jinan heta xizaniyê, ji êrîşên nefretê heta paşguhkirinê, ji desteserkirina keda jinan heta dijwarbûna zayendperestiyê di her warî de, me 10 salên pir dijwar li pişt xwe hiştin. Ji ber ku piştî her pêvajoyeke aştiyê ya têkçûyî rê li ber pêlek bihêztir a mîlîtarîzm, şer, tundûtûjî, şovenîzm û neteweperestiyê vekir. Jixwe ji ber vê yekê ye ku di van10 salên dawî de em di pêvajoyeke xerabkar de derbas bûn. Li gel vê yekê jî tenê kêliyekî jî me dev ji berxwedana xwe berneda. Li ser vê bingehê, hin daxwazên me yên li hemberî polîtîkayên şer ku em aştiyeke mayînde ava bikin; hene. Ji vekişîna hemî qeyûman û bidawîanîna pratîka qeyûman bigirin heya betalkirina Qanûna Terorê, azadiya hemî girtiyên siyasî, nemaze girtiyên nexweş, heya dekriminalîzekirina siyasetê û vegera bo Peymana Stenbolê… Ev daxwaz, daxwazên me yên ku ji hêla têkoşîna me ya hevpar ve hatine talepkirin.”
‘Pêşxistina pêvajoyê tenê bi Tirkiyeyê ve ne bi sînordar e’
Dîlan Şeveşoglu anî ziman ku, Tevgera Jinên Azad hem hilgirê van daxwazan e û hem jî di pêvajoya aştiyê de aktoreke sereke ye û gotinê dirêj kir û wiha got: “Di vê çarçoveyê de, ew girîngiya giran a banga aştî û civakeke demokratîk a ku ji hêla sermuzakerevanê pêvajoya aştiyê brêz Abdullah Ocalan ve hatî destnîşan kirin, nas dike û hewldana civakîkirina aştiyê wekî erkê xwe yê siyasî yê sereke dibîne. Herwiha, em dizanin ku avakirina aştiyê ne tenê bi Tirkiyeyê ve sînordar e; Tevî Rojava, ew bi jiyan, îradeya siyasî û bi taybetî ewlehiya kurdên li her çar herêmên Kurdistanê ve girêdayî ye. Di vê çarçoveyê de, em ê bi hemû mutefîkên xwe re, bi perspektîfeke navneteweyî ji bo aştiyê; li dijî hemû nêzîkatiyên millîtarîst û operasyonên leşkerî , hem li Tirkiyeyê hem jî li derveyî sînorên wê, ji bo avakirina hevpeymaniyek aştiyê têbikoşin. Em di wê zanebûnê de ne ku avakirina aştiyê pêvajoyeke demdirêj e. Bi berçavgirtina mîrata kesên ku me di navê aştiya bi rûmet de winda kirine, û bi hesreta avakirina cîhanek wekhev em ê hewld bidin û bikin ku vê peywira xwe bÎnin cih. Em dizanin ku barê me giran e û em xwe li gor vî barê giran û rêya dirêj amade dikin.”
‘Aştiya mayinde bi bingeheke bi hêz û hiqûqî pêkan e’
Dîlan Şeveşoglu di dawîya axaftina xwe de wiha got: “Em dizanin ku pêvajoyên avakirina civakeke demokratîk û aştiyeke mayînde enceq bi bingeheke bi hêz a hiquqî pêkan e. Em ê heta dawiyê ji bo avakirina vê bingeha siyasî û yasayî hem ji bo xurtkirina demokratîkbûn û avakirina aştiyê û hem jî ji bo avakirina peymaneke civakî ya nû têbikoşin. Banga me ji bo hemû jinên ku baweriya xwe bi aştiyê anîn e; bi baweriya xwe, fikarên xwe, hêvî û rexneyên xwe yên ji bo aştiyê, werin bi nîqaşan em xwe xurt bikin û soza xwe bikin yek. Tevgera Jinan a Kurd xwedî bingehe ku van nîqaşan birêve bibe, bi biryar e ku dengê jinan bîne nîqaşa Makeqanûna nû. Di rewşa siyasî ya krîtîk a îro de, em bang li hemû jinên li ser vê erdnîgariyê ne dikin ku tevlî têkoşîneke hevpar ji bo civakîbûna aştiyê bibin. Em di wê baweriyê de ne ku jin dê pêşengtiya tevahiya gel û aliyên bindest û tunne tên hesibandinê, ji bo wan jiyaneke hevpar ava bike. Banga me ji bo hemû jinên ku vê baweriyê parve dikine.”
