Amed – Zimanzan Samî Tan bal kişand ser daxwazên kurdan ên ji bo ziman û got: “Ji sedî 99ê Kurdan dixwazin zimanê Kurdî bibe zimanê perwerdehiyê û li hemû dibistan û zanîngehan bi kurdî jî perwerdehî bê dayîn.”
Komîsyona Ziman, Çand û Hunerê ya DEM Partiyê di 21ê îlonê de li Çand Amedê ya li navçeya Bajarê Nû ya Amedê bi saziyên ziman, çand, û hunerê re civînek lidarxist. Komîsyonê di civînê de pêşniyarên van saziyan ên di derbarê zimanê Kurdî de guhdar kir. Ji kesên ku tevî civînê bibûn Serokê Komaleya Çand û Zimanê Kurdî ya Rihayê zimanzan Samî Tan û Sekreterê Baroya Wanê û Rêveberê DADSAZê parêzer Alî Şapkaci di derheqê armanca civînê, astengiyên li pêşiya zimanê Kurdî û erk û berpirsyariyên Komîsyona Demokrasî Xwişk û Biratî û Hevgirtina Mîlî de ji Ajansa Welat re axivîn.
Zimanzan Samî Tan diyar kir ku ev xebata Komîsyona Çand Ziman û Hunerê ya DEM Partiyê gaveke girîng e û got: “Em jî îro ji bo ku daxwaz û hêviyên nûnerên saziyên ziman, fikir û nêrînên pisporên vî karî ragihînin Komîsyona Demokrasî Xwîşk û Biratî û Hevgirtina Mîlî li vir kom bûne. Di gelek lêkolînên ku hatine kirin de derdikeve holê ku ji sedî 90ê gelê Kurd dizxwaze zimanê wan bibe zimanê fermî, perwerdeyê. Ji qada tendurustiyê bigirin heta akademiyan, pêdivî pê heye ku astengiyên li pêşiya Kurdî bê rakirin. Divê di hêla zagonî da gavên pêwîst werin avêtin, zagonên ku werin guhertin hene, taybetî yên ku ziman qedexe dikin, rê li ber nasnameyê digrin hene. Divê komisyona ku di banê meclisê de hatiye avakirin xwedî biryar be, xwedî pêşnşyar bibe. Ev kend û kospên li pêşiya daxwazên gelê Kurdê demokratik bêne paqijkirinê mînak zagona terorê,tekoşîna li dij terorê an jî endamtiya rêxistînê tiştên vî awayî li gorî rewşê bên guhertin. Ji bo demokratîkbûna Tirkiyeyê û gelê Kurd bi awayekî aram hêsan bijî.”
‘Ev hişmendî neguhere pêşî li aştiyê jî venabe’
Zimanzan Samî Tan da zanîn ku hişmendiya wan hê jî nehatiye guhertin, rastî û nasnameya gelê Kurd nasnekirine, nepêjirandine û wiha axaftina xwe dimand: “Niha gelek xwebatên ku li qadê hatine kirin, rapirsîn hatine kirin; di wan rapirsîna da ji sedî 99ên Kurdan vê daxwazê dikin; bila zimanê kurdî bibe zimanê perwerdehiyê û divê ji pêş dibistanê heta zanîngehê bi vî zimanî perwerde bê dayîn. Divê zarokek pêşiyê bi zimanê xwe perwerde bibe pişt re zimanên cûda fêr bibe. Ev rastiyeke, heke ev hişmendî neguhere pêşî li aştiyê jî venabe. Divê gelê Kurd bi awayekî xurt îradeya xwe nîşan bide, bi tekoşîna xwe, xebatên xwe gelek gavan jî bi xwe bide avêtin. Gelê Kurd xwedî plansaziya bi rêk û pêk be li gorî vê plansaziyê xebatên xwe pêk bîne di pratîkê de hin tiştan li ser dewletê ferz bike. Di vî warî de heke îro qala aştiyê tê kirin li gor wê divê gavên ber bi çav werin avêtin. Mînak di destura Bingehîn de xala 66an, 42an û 3yan ku dibêje zimanê Komara Tirkiyeyê Tirkiye bên guhertin.”
‘Gere têkiliya komîsyonê bi saziyên Kurdan re xurt be’
Rêveberê Komaleya DAD-SAZê ya Wanê û Sekreterê Baroya Wanê Parêzer Alî Şapkaci jî da zanîn ku di dema pêş de îhtîmala guhertina qanûnan heye û wiha pê de çû: “Daxwaza me ew ku dema taslaxên qanûnan tên amadekirin bi sazî û dezgehên Kurdan re gere têkiliyeke xurt hebe. Qanûnên Tirkan piraniya bi cihanîna wan bi probleme. Ji ber vê yekê heke di vê pêvajoyê de têkiliya Komîsyona ku di bin banê meclisê de hatiye avakirin bi saaiyên Kurdan re hebin dê qanûn zelaltir bin. Tişta herî girîng dê bi cihanîna qanûnan hêsantir be.”
Ji bo Kurdî tişta herî ferz perwerde ye
Parêzer û Rêveberê DAD-SAZê Alî Şapkaci bal kişand ser pewerdehiya bi zimanê dayikê û got:”Gava yekem ji bo zimanê kurdî helbet perwerdeya zimanê dayikê ye. ji bilî wê zimanê kurdî asteke krîzêde ye. Tenê qanûnek ji bo zimanê dayikê em bêjin têrê nake. Tişta herî girîng ev e divê em Kurd kesayeta xwe ya kurdewar ji nû ve avabikin. Ev gelek girîng e. Hek ev pêk bê yê şoreşeke nû ji bo civaka Kurd dest pê bike. Tişta herî girîng divê ne tenê di siyasetê de, gerê di her qadê de ev şoreş pêk bê, herkes di kesayeta xwe de vê şoreşê bide destpêkirin.”
