Li Îranê çalakiyên bi pêşengiya esnafan dest pê kirin bi piştgiriya xwendekar, ciwan û welatiyan vediguherin çalakiyên li dijî rejîmê.
Li Îranê ji ber enflasyona zêde û polîtîkayên aboriyê esnafên Sûka Girtî ya Tahranê di 28ê kanûnê de ji ber zehmetiya debarê dest bi çalakiyan kirin. Çalakî li welat deng veda û belavî bajarên Kerec, Hemedan, Keşm, Malard, Îsfahan, Kirmanşan, Şîraz û Yezdê û çend bajarên din bûn. Tevî esnafan, ciwanên zanîngehan û gelek welatî jî tev li çalakiyên nerazîbûnê bûn.
Nêzîkatiya dubendî û yekemîn windahî
Serokkomar Mesud Pezeşkiyan di şeva 29ê kanûnê de banga diyalogê li çalakgeran kir û anî ziman ku ew ê çalakgeran guhdar bikin. Piştî hevdîtina bi nûnerên çalakgeran re, Serokê Bankaya Navendî ya Îranê Muhammedreza Farzin ji karê xwe îstîfa kir û serokkomar jî vê îstîfayê qebûl kir û li şûna wî Wezîrê Aboriyê yê berê Abdolnasser Hemmatî tayîn kir. Mesud Pezeşkiyan di 30ê kanûnê de têkildarî çalakiyan daxuyanî da û diyar kir ku her hêza ku daxwaza zordariyê bike dê were poşmankirin. Xwepêşandan di roja çaran de rastî mudaxileyên hêzên girêdayî rejîmê hatin û ciwanê bi navê Mehdî Samavatî di mudaxileya hêzên girêdayî rejîma Îranê de jiyana xwe ji dest da.
Rengê çalakiyan veguherî
Bi mezinbûna geşedanan xwendekarên zanîngehê di çalakiyan de li dijî lîderê olî Ayetullah Alî Hamaney dirûşma “Ji dîktator re mirin” berz kirin. Her wiha komeke çalakgeran piştgirî dan kurê Şah Muhammed Riza Pehlevî, Riza Pehlevî û dirûşma “Şah tu her bijî” berz kirin. Riza Pehlevî yê li Dewletên Yekbûyî yê Amerîkayê (DYA) dijî li ser hesaba xwe ya Xê vê peyamê parve kir: “Ez bi we re me. Serkeftin ya me ye ji ber ku doza me mafdar e û em di nav yekitiyê de ne.” Çalakî ji nerazîbûnên polîtîkayên aboriyê veguherî dijbertiya rejîma dîktator.
Îsraîl: Dakevin kolanan
Wezareta Karên Derve ya DYA’ê ser hesaba xwe ya Xê têkildarî çalakiyan wiha got: “DYA li dijî polîtîkayên têkçûyî û aboriya xirab tê birêvebirin, li cem kesên ji bo jiyaneke birûmet û paşerojoke baştir dixwazin e.” Herwiha Serokdewletê DAYê Donald Trump peyamên piştgiriyê da çalakgeran û hişyariya dûrketina ji polîtîkayên ji dewletmendkirin ûranyûmê kir. Donalt Trump diyar kir ku heke polîtîkayên wan yên çêkirina fuzeyên balistîk bidomin ew ê piştgirî bidin mudaxileya leşkerî ya Îsraîlê. Servîsa Sîxurtiyê ya Derve ya Îsraîlê jî bang li çalakgeran kir û wiha got: “Bi hev re dakevin kolanan. Dema wê hat. Em bi we re ne. Ne tenê ji dûr ve û bi gotinan. Di qadê de jî em bi we re ne.”
Çalakî ranewestiyan
Tevî hemû gef û êrişên hêzên rejîma Îranê çalakgerên li dijî rejîmê daketine kolanan venagerin li malê xwe. Rejîma ku ji bo pêşî li çalakiyan bigire bi hinceta hewa sar e betlane îlan kir. Her wiha li zanîngehan tevdîrên ewlehiyê hatin zêdekirin û bajar ji hêla leşker û polîsan ve hatin dorpêçkirin. Çalakiyên çalakgeran ji navendê belavî zanîngehê bajarên derdorê bûn. Taybetî wargehên xwendekaran ji hêla kontrolkirinê ve ji bo hêzên rejîmê hêj zehmettir e. Dîmenên tên parvekirin xuya dike ku çalakî ji demkî û herêmkî bêhtir her ku diçe berfirehtir û berbelavtir dibin. Her wiha gelek esnaf bi girtina dikanan rejîmê protesto dikin.
