Çalakiyên gel ên li dijî krîza aborî û zordestiya rejîma Îranê 8 roj li pey xwe hişt. Çalakvan û analîstê siyasî Rezgar Rawahanî têkildarî armanca çalakiyan diyar kir ku lêgerîna edalet û avakirina pergaleke demokratîk e û got: “Jin û ciwan pêşengiya çalakiyan dikin.”
Gelê Îranê û Rojhilatê Kurdistanê 8 roj in li dijî krîza aborî, zordestî û bêedaletiyê li kolanan çalakiyan li dar dixin. Di van çalakiyan de herî kêm 582 xwepêşander ji aliyê hêzên ser bi rejîma Îranê ve hatine binçavkirin, herî kêm 18 xwepêşander hatine kuştin. Çalakî û serhildanên gel li bajaran belav dibin. 3 sal berê jî di pêşengiya jinan de bi dirûşmeya “Jin Jiyan Azadî” serhildan pêşketibûn û li her derê belav bûbûn. Hetan niha gelek derdor piştgiriyê didin van çalakiyan. Çalakî her ku diçe li tevahiya Îranê belav dibin.
Çalakvan û analîstê siyasî Rezgar Rawahanî li ser armanca xwepêşandanên li Îran û Rojhilata Kurdistanê rawestiya û destnîşan kir ev çalakî û nerazîbûna gel, bi sînordarkirin û tepeserkirina azadiya sivîl û siyasî, gendeliya berfireh di avahiyên hikûmetê de û zextên giran ên aborî ve girêdayî ne û wiha got: “Ew her weha valahiyek kûr û kronîk di navbera daxwazên rastîn ên gel û bersiva hikûmetê de nîşan didin; valahiyek civakî ku, her ku dirêjtir berdewam bike û bêtir were paşguh kirin, potansiyela nerazîbûna kolektîf ewqas mezintir dibe. Ji aliyekî din ve, bersivên tepeserkirinê û sînordarkirinên bêtir li hember xwepêşandanan ne tenê dê demkî dengê gel bêdeng bikin, lê di heman demê de dikarin rê li ber zêdebûna nerazîbûnê û rêzek berfirehtir a xwepêşandanan vekin. Ezmûnên berê, wekî sê salên borî yên tevgerên Jin, Jiyan û Azadiyê li Îran û Kurdistanê, nikarin dînamîzma xwepêşandan û têkoşînên civakî bi domdarî vemirînin.”
‘Sedema çalakiyan krîza aborî ye’
Rezgar Rawahanî destnîşan kir ku xwepêşandan bi krîza aborî ve girêdayî ne û wiha axivî: “Ji ber ku zexta darayî, enflasyon, bêkarî û kêmbûna hêza kirînê bandor li jiyana rojane ya mirovan kiriye. Giraniya krîza aborî ji ber gendeliyê, polîtîkayên nearam û cezayan e ku şiyana hikûmetê ya bersivdayîna hewcedariyên gel sînordar kiriye. Her çend faktorên siyasî û tepeserkirina azadiyan jî rolek dilîzin, lê dikare were gotin ku krîza aborî ajokera sereke ya nerazîbûnê û sedema rasterast a van xwepêşandanan e. Bê guman, awayê birêvebirina Komara Îslamî ya Îranê sedema sereke ya hemî krîzên heyî ye.”
‘Hikûmet dixwaze bi tundiyê çalakiyan rawestîne’
Rezgar Rawahanî bal kişand ser helwesta hikûmeta Îranê ya li dijî xwepêşandanan û wiha berdewam kir: “Nêzîkatiya hikûmetê bi giranî tepeser û ewlehî ye. Hikûmet hewl dide ku bikaranîna hêzên ewlehî û tepeserkirinê, sînordarkirina ragihandinê, girtina bi awayekî sîstematîk a xwepêşanderan û zextkirina medyayê xwepêşandanan kontrol bike. Her wiha hewl dide ku daxwazên xwepêşanderan bi girêdana xwepêşanderan bi hikûmetên biyanî re neqanûnî û xirab bike, ku ev siyasetek kevnar û bêbandor e.”
Zêdetirî 600 kes hatine girtin
Rezgar Rawahanî derbarê hejmara girtin û mirinan de ji agahî da û wiha lê zêde kir: “Di destpêka xwepêşandanan ve, divê were gotin ku ji ber agahdariya fermî ya sînorkirî û sansura medyayê hejmara rast ne diyar e, lê li gorî raporên ji komên mafên mirovan û medyaya bi navûdeng, hejmara girtinan ji 600î zêdetir e, û ev hejmar zêde dibe. Heta niha herî kêm 18 kes hatine kuştin, piraniya wan li bajarên Îlam û Kirmaşanê yên Kurdistanê ne”
Rezgar Rawahanî bal kişand ser destpêka çalakiyan û belavbûna çalakiyan û wiha got: “Xwepêşandanên ku li Tehranê dest pê kirin, niha li bajarên Kirmanşan û Îlamê yên li dilê Kurdistanê belav bûne û di roja xwe ya nehan de bi tundî û tundîtûjiyek mezin berdewam dikin. Li van her du bajaran, pevçûnên di navbera xwepêşanderan û hêzên hikûmetê de bi awayekî dijwar û giran berdewam dikin û rapor nîşan didin ku rejîmê hewl daye bikaranîna hêzên taybet û êrîşkirina nexweşxaneyan xwepêşanderên birîndar hedef bigire. Tundiya kuştin û tepeserkirinê li van deveran ewqas e ku rewş dikare hema hema wekî rewşa şer were binavkirin û xetereya zirara mirovî ya cidî û jenosîda muhtemel li dijî gelê Kurd li van deveran heye. Bi gelemperî, tiştê ku li Kirmaşan û Îlamê diqewime sembola tepeserkirina sîstematîk û armanckirî ya li dijî civaka Kurd e ku ji çar dehsalan zêdetir e li Kurdistanê berdewam dike. Bi dehsalan e ku rejîm hewl dide ku Îlam û Kirmaşanê ji nasnameya wan a neteweyî û dîrokî ya Kurd veqetîne û wan ji bajarên din ên Kurdistanê veqetîne bi polîtîkayên rêxistinkirî yên asîmîlasyon, tepeserkirin û tecrîda civakî. Berxwedana heyî ev siyaseta bi armanca înkarkirina nasname û rûreşkirina çandî têk biriye, ji ber vê yekê tundiya tepeserkirinê li Îlam û Kirmaşanê pir zêde ye.”
‘Pêşengên çalakiyan jin û ciwan in’
Rezgar Rawahanî bal kişand ker temenê çalakvanan û ev agahî parve kir: “Kesên ku beşdarî van xwepêşandanan dibin bi piranî ciwan, xwendekar û jin in ku ji tepeserkirin, cudakarî, gendelî û zexta aborî pir nerazî ne. Dirûşmeyên wekî “Mirin ji bo Komara Îslamî” û “Mirin ji bo zalim, çi Şah (Reza Pehlewî) be çi Rêber (Haley Khamenei)” nîşan didin ku daxwaza wan a sereke ne reformên piçûk e, lê guhertinek bingehîn di avahiya desthilatdariyê de û bidawîanîna her cûre zordariyê ye. Ev dirûşm di heman demê de hişmendiya siyasî ya bilind û ezmûna dîrokî ya gelê Kurd nîşan didin; xwepêşanderên Kurd ne tenê li başkirina aborî an mafên sivîl ên sînorkirî digerin, lê di heman demê de azadî, edalet û bidawîanîna rejîma zordar a Îranê jî digerin, bêyî ku kî li ser desthilatdariyê be.”
Gel edalet û azadiyê dixwaze’
Çalakvan Rezgar Rawahanî herî dawî destnîşan kir ku gel edalet, azadî û wekheviyê dixwaze û got: “Xwepêşandanên berdewam karîne aramiya siyasî û civakî ya hikûmeta Îranê têk bibin û daxwazên gel ji her demê bêtir ji bo azadî, edalet û aborî ronî bikin. Eger ev tevger berdewam bike, dibe ku em li Îranê guhertinên avahî û bingehîn bibînin. Pêşbînîkirina çarenûsa rastîn a Îranê dijwar e, wekî ku li Sûriyeyê bû, lê rastî ev e ku tu hikûmeteke navendî ya neteweyî nikare Îranê bi tevahî kontrol bike; Îran welatekî pirneteweyî ye, û her neteweyek dixwaze li herêmên xwe xwerêveberiyê bike û li paytextê hikûmeteke nenavendî û demokratîk ava bike. Ji ber vê sedemê, pêşeroja Îranê bi îhtîmaleke mezin dê ji ya Sûriyeyê cuda be. Di vê navberê de, Îsraîl, ji ber nakokiyên xwe yên siyasî yên bi Komara Îslamî re li herêmê, piştgiriyê dide xwepêşandanan, lê ev piştgirî tepeserkirina tund a xwepêşanderan li welêt zêdetir dike û bandorek li ser afirandina azadî û demokrasiyê ji bo gelên bindest ên Îranê nake”
