Di nûçe û dahurandinên têkildarî Kurdan di çapemeniya cîhanê derketîn balê dikişînin ser vekişiyana DYAyê ya ji Sûriyê û destnîşan dikin ku ev yek dê bibe zemînê ji nûve rêxistinbûna DAIŞê. Di nûce û analîzan de rola Kurdan a ji bo ewlehiyê tê destnîşan kirin û tê gotin ku rewşa HSDê ya leşkerî dê statûya Kurdan jî diyar bike.
Di çapemeniyê cîhanê de nûçe û analîzên derbarê pirsgirêka Kurdan de giranî balê dikişînin ser rewşa Rojavayê Kurdistanê. Di nûçe û analîzan de li ser hevsengiya ewlehiyê ya li Rojava, pêvajoya derketina leşkerên DYAyê û pêşeroja Hêzên Demokratîk ên Sûriyeyê (HSD) tê rawestîn. Her weha, saziyên lêkolînê yên Rojava jî di raporên xwe de li ser van rîskan hişyarî kirin.
‘Rewşa li Kampa Holê Ewropayê ditirsîne’
Ajansa Reûtersê îro cih da belge û nirxandinên hundirîn ên Yekîtiya Ewropayê (YE). Reûters diyar dike ku di belgeyên navxweyî yên YE nîşan dide ku pêşketinên li Kampa El-Hol a li Bakurê Rojhilatê Sûriyeyê fikarên ewlehiyê li Ewropayê zêde kiriye. Di belgeyan de hate gotin ku kamp berê di bin kontrola HSDê de bû, lê piştî guherîna hevsengiya hêzê pergala ewlehiyê qels bû. Rapor destnîşan dike ku kesên radîkal ên ku reviyan dikarin dîsa xwe rêxistin bikin û ev yek dikare bibe metirsiyeke ewlehiyê ji bo Ewropayê.
‘Vekişîn dê rîskên demdirêj biafirîne’
Di medyaya DYAyê de jî biryara vekişîne leşkerî ya ji Sûriyê hate nirxandin. Rojnameya Wall Street Journal nivîsand ku plana Washingtonê vekişîne ji Sûriyeyê dê şerê li dijî DAIŞê de rîskên ewlehiyê yên demdirêj biafirîne. Associated Press jî ragihand ku artêşa DYAyê dest bi veguhestina leşker û amûrên xwe ji hin baregehên bakurê rojhilatê Sûriyeyê kiriye. Di nûçeyê de hat gotin ku hin hêz ber bi Herêma Kurdistanê ya Iraqê ve hatine veguhestin. Li gorî ajansê ev pêvajo dikare bandorê li ser girtîgeh û kampên DAIŞî lê tên girtin bike û bibe sedema ji nûve bihêzbûna DAIŞê.
‘Rola HSDê ji bo ewlehiya cîhanê girîng e’
Li aliyê din, saziya ramanê ya Parlamentoya Ewropayê di nota siyasî ya ku weşand de li ser îdiayên binpêkirina mafên mirovan li herêmên Kurdan disekine. Di belgeyê de hat gotin ku li Bakurê Rojhilatê Sûriyeyê li dijî Kurdan û kêmaran êriş pêk hatine û ev rewş hewceyê lêkolînê ye. Her weha hate diyarkirin ku rola HSD di şerê li dijî DAIŞê de ji bo ewlehiya cîhanî girîng e.
‘Rola HSDê dê statûya Kurdan diyar bike’
Lêkolîna Carnegie Endowment jî destnîşan kir ku dosyeya HSDê ne tenê mijarek Sûriyeyê ye, lê di heman demê de di têkiliyên DYA–Tirkiyeyê de jî rolek diyarker dilîze. Di raporê de hat gotin ku biryarên leşkerî yên Washingtonê rasterast bandorê li ser têkiliyên her du welatan dikin. Li gorî lêkolîna saziya ramanê SIPRI, pêvajoya entegrasyona HSDê di nav artêşa Sûriyeyê de dê statûya siyasî ya Kurdan di pêşerojê de diyar bike. Rapor diyar kir ku di navbera nêzîkbûna navendperest a Şamê û daxwazên rêveberiya herêmî yên Kurdan de cudahiyên girîng hene.
‘Hevgiriya Kurdan di asta herêmî de xurt bû’
Chatham House jî di şîroveya xwe de nivîsand ku berfirehbûna kontrola Şamê li Bakurê Rojhilatê Sûriyeyê ji bo hêzên Kurd tê wateya paşvekişînê lê di heman demê de hevgirtina Kurdan di asta herêkmî xurtir bûye.
