Rêveberiya Yekîtiya Ewropayê (YE) ji bo ku di krîzên cîhanî de yekdestdariya xwe biparêze û girêdayîbûna bi Çînê re qut bike, Qanûna Çîpan amade dike. Zagon, rayeya destwerdana rasterast a li peymanên şîrketan û ferzkirina veguhestina teknolojiyê dide Brukselê.
Şerê aborî û jeopolîtîk ê di navbera hêzên cîhanî de li ser çavkaniyên krîtîk roj bi roj dijwartir dibe. Rêveberiya Yekîtiya Ewropayê (YE) ji bo ku di peydakirin alavên nîv veguhêz (çîpan) de xwe ji qeyranên gengaz biparêze û li hemberî îthalata ji Çînê tedbîran bigire, pêşnûmeqanûneke berfireh amade dike.
Rayeya destwertana piyasayê dide îktîdarê
Li gorî belgeya pêşnûmeyê ku gihiştiye destê rojnameya Financial Times (FT), ev Qanûna Çîpan di dema kêmasiya dabînkirinê de wê rayeyek awarte bide Brukselê, da ku rasterast destwerdanê li bazarê bike û şîrketan neçarî guhertina peymanan bike.
Cezayên giran û betalkirina peymanan
Li gorî pêşnûmeyê, heke şîrketên hilberîner di demên qeyranê de nexwazin daneyên xwe yên li ser kapasîteya hilberînê parve bikin, Komîsyona Ewropayê wê bikaribe heta 300 hezar euro cezayê pereyan li wan bibire.
Rayeya betalkirina peymanan balê dikişîne
Yek ji xalên herî girîng ê qanûnê ew e ku dê Komîsyon bikaribe şîrketan neçar bike ku peymanên xwe yên bazirganî yên heyî betal bikin. Bi vê destwerdanê re, şîrket dê mecbûr bimînin ku di dema krîzan de pêşîniyê bidin wan sîparîşan ku ji aliyê YEyê ve wekî krîtîk tên pênasekirin.
Komîsyona kirîna navendî tê avakirin
Her wiha rêveberiya Brukselê plan dike ku ji bo pêşîgirtina li pêşbaziya welatên endam a ji bo çavkaniyên kêm û xurtkirina pozîsyona xwe ya li hemberî cîhanê, mekanîzmayeke ‘kirîna navendî’ ava bike. Tê pêşbînîkirin ku ev sîstema yekdestdarî, mîna pêvajoya kirîn û belavkirina derziyan a di dema pandemiya Koronayê de bê bikaranîn. Tê payîn ku hefteya bê forma dawî ya qanûnê bê eşkerekirin.
Şerê DYA-Çînê û tirsa ji Taywanê
Lezkirina amadekariyên vê qanûnê, bi awayekî rasterast bi şerê hegemonîk ê di navbera Washington û Pekînê de têkildar e. Bikarhatina çîpan wekî ‘amûreke zexta aborî’, xof û tirsek xistiye nava welatên Ewropayê.
Li aliyê din, girêdayîbûna bi Taywanê re –ku ji sedî 90ê çîpên herî pêşketî yên cîhanê hildiberîne– metirsiyeke din a li pêşiya Ewropayê ye. Tê diyarkirin ku şerekî leşkerî an siyasî yê li vê herêmê, dikare ji têlefonên bi aqil heta wesayîtan, ji navendên daneyan heta cîhazên bijîşkî krîzeke mezin a kûrewî derxîne holê.
Şantaja ‘veguhestina teknolojiyê’
Metirsiya vê qeyranê di meha Cotmeha borî de bi şênberî derketibû holê. Piştî ku Hollandayê şîrketa çîpan a Nexperia ji destê xwediyê wê yê Çînî stend, di sewqiyata çîpan a ji Çînê de astengiyên mezin çêbûn. Vê yekê hişt ku gelek kargehên otomotîvê yên li Ewropayê hilberîna xwe kêm bikin. Wezareta Aboriyê ya Almanyayê jî ji ber kûrbûna krîzê neçar mabû bi lezgînî bi şîrketên hilberîner re bicive. Li aliyê din, gavên YEyê yên ji bo parastina berjewendiyên xwe tenê bi vê qanûnê sînordar namînin. Li gorî ajansa Bloombergê, YE vebijarka ku şîrketên Çînî neçarî ‘veguhestina teknolojiyê’ bike jî dinirxîne.
