Li Wanê DBP û DEM Partî ji bo çareserkirina hin pirsgirêkên neyînî yên civakî yên ku vê dawiyê li Wan û Colemêrgê hatine jiyîn, bi rihspiyên eşîran û saziyên sivîl re civînek li dar xist. Di civînê de hat destnîşankirin ku civak ji ber polîtîkayên şerê taybet ji hêla exlaqî û siyasî ve têk çûye.
Rêxistinên Partiya Wekhevî û Demokrasiyê ya Gelan (DEM Partî) û Partiya Herêmên Demokratîk
(DBP) ji bo çareserkirina hin pirsgirêkên neyînî yên civakî yên ku vê dawiyê li Wan û Colemêrgê hatine
jiyîn, bi sernavê “Em Aştî û Jiyana Demokratîk li dijî Wêrankirina Civakî Diparêzin” civînek li dar xistin.
Nûnerên saziyan ên Colemêrg û Wanê, rihspiyên her du bajaran ên eşîran, kesayetên olî, nûnerên
partiyên siyasî û saziyên sivîl û bi sedan kes beşdarî civînê bûn.
‘Ev pirsgirêk bandorê li tevahiya civakê dikin’
Hevşaredarê Bajarê Mezin ê Wanê Abdullah Zeydan ê qeyûm tayînî cihê wî hatiye kirin, di civînê de
ku li salonek dawetê ya Wanê hat lidarxistin, axivî û got: “Di salên dawî de, me hin bûyerên civakî
dîtin ku bûne sedema mirinan. Her wiha em bi gelek polîtîkayên şerên taybet re rû bi rû ne, wekî
îstismara madeyên hişber û dejenerebûn. Em vê civînê li dar dixin da ku nîqaş bikin ka meriv çawa vê
pêvajoya ku me hemûyan xemgîn kiriye derbas bike. Di serdema pêş de, em ê tevahiya bajar û
herêmê, bêyî ku baweriya wan çi be, di bin yek sîwanê de bicivînin û ji bo çareserkirina van rewşan
gavan bavêjin. Me ji ber tiştên pir hêsan gelek can ji dest dane. Ev pirsgirêk bandorê li tevahiya civakê
dikin. Divê em vê aştiyê di demekê kin de bi dest bixin ku Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan banga
aştiyê dike. Em niha ber bi atmosferek aştiyê ve diçin û ji bo me nayê qebûlkirin ku li bajarekî wekî
Wanê kîn û dijminatiyê hebe. Dijminatiyê ne Xwedê û ne jî gel qebûl dike. Ev yek li kesên ku em bi
cîhanê dane naskirin û rûmeta me parastin jî xiyanet e.”
‘Eşîrtî bi polîtîkayên şerê taybet li vir ji nû ve zindî bûye’
Hevserokê DBP’ê yê Wanê Cemal Demîr jî axivî û wiha got: “Gelê me bi salan e êşên mezin kişandiye;
gund hatin valakirin, 17 hezar kes di cînayetên kiryarnediyar de hatin kuştin, bi deh hezaran ciwanên
me jiyana xwe ji dest dan. Îro, bi saya banga Birêz Abdullah Ocalan, atmosferek aştiyê heye. Eşîrtî ya li
vir beşek ji sosyolojiya me ye. Mixabin, di salên dawî de, eşîrtî bi polîtîkayên şerê taybet li vir ji nû ve
zindî bûye. Îro jin tên kuştin, bikaranîna madeyên hişber zêde dibe û civak hildiweşe. Ev polîtîkayek
şerê taybet e û divê em li dijî vê bisekinin.”
‘Bêdengî dibe hevkariya sûc’
Piştî axaftinan, Hevseroka DEM Partiyê Gulşen Kurt metna daxuyaniyê xwend. Gulşen Kurt, diyar kir
ku aloziyên civakî yên vê dawiyê ne tenê bi zêdebûna dijminatiya di navbera malbat û eşîran de
sînordar in. Gulşen Kurt, bi domdarî wiha got: “Krîzên civakî yên ku her ku diçe kûrtir dibin, bi
pirsgirêkên wekî bikaranîna madeyên hişber, zêdebûna tundiya li dijî jinan, kuştina jinan û bêkariya
berfireh ve girêdayî ne. Ev krîzên civakî gihîştine astek ku êdî nayê paşguh kirin. Dijminatiya di
navbera hin eşîr û malbatan de, êrîşên çekdarî yên hevbeş û xwîndarî bûne pirsgirêkên ewlehî û
jiyanê yên micid ku ne tenê gefê li kesayetan, lê di heman demê de li pêşeroja kolektîf a gelê me jî
dixwin. Ev krîza mezin ku tevna civakê ji hev diqetîne û rastiya exlaqî û siyasî ya civakê xera dike, bi
zelalî nîşan dide ku bêdengî êdî çareserî nîne, bêdengî dibe hevkariya sûc.”
‘Em lîstika ku tê lîstin red dikin’
Gulşen Kurt, diyar kir ku ev deklarasyon bangek e ji bo gelê herêmê, kevneşopiya wan a aştiyê,
wijdanê wan ê civakî û îradeya wan a ji bo jiyanê û ev tişt got: “Di du salên dawî de, li Wanê bi dehan
şer di navbera malbatan de qewimîne û li gorî daneyên nefermî, di van şeran de zêdetirî 30 kesan
jiyana xwe ji dest dane. Ev mirin û birîndarî ne tenê dozên qanûnî ne; ew di heman demê de berhema
rasterast a hêzên tarî ne ku dixwazin gelê me li dijî hev bikin dijmin. Şerên di navbera malbatan de ne
tenê bandorê li her du aliyên têkildar dikin; ew bandorê li tax, dibistan, bazar, bajar û di dawiyê de
tevahiya civakê dikin. Siyaseta demdirêj a sîstemê ya ‘nakokî, parçekirin û hukimranî’ ji bo
kontrolkirina civaka Kurd niha ji nû ve tê aktîfkirin, bi taybetî bi rêya komeleyên eşîrî. Wekî ku tê
zanîn, eşîr bi sedsalan e di civaka Kurd de wekî parêzvanên tevna civakî hene. Ev hişmendî di heman
demê de nakokiyên di navbera eşîran de jî gur dike. Em vê lîstikê dibînin û red dikin.”
‘Em bibin dengê wijdanê’
Gulşen Kurt, wiha dawî li axaftina xwe anî: “Îro, banga me zelal e; Bila ciwanên me yên li vî welatî ne li
tiştên madî, lê li hêviyê xwedî derkevin. Bila jin ne tenê di malên xwe de, lê di civakê de jî bi azadî û
ewlehî bijîn. Bila eşîr mîrateya aştiyê bi rê ve bibin, ne şerê desthilatdariyê. Di destê me de ye ku em
vê bangê zêde bikin, berfireh bikin û belav bikin. Avakirina aştiyê erka hemû beşên civakê ye, ne tenê
sazûmana siyasî. Divê ev banga ku îro ji Wanê radibe wekî wijdanê kolektîf ê me hemûyan were dîtin.
Bila em bibin dengê vê wijdanê. Werin em aştiya bi rûmet a ku gelê me heq dike bi aştiya civakî re bînin cem hev.”
