Fermandarê Giştî yê HSDê Mazlûm Ebdî bang li gelê Hesekê kir ku aram bin û rê bidin lihevkirinên berdewam ên bi hikûmeta demkî re ji bo çareserkirina dosyeya dadgeriyê û pirsgirêka tabelayên li Avahiya Dadgehê ya Hesekê. Ebdî diyar kir ji bo berdewamkirina pêvajoya entegrasyonê hewce dike ku dosyeyên din ên derbarê saziyên dadgeriyê de neyên astengkirin.
Di çarşoveya Peymana 29ê Çile de Hêzên Sûriya Demokratîk (HSD) û hikûmeta demkî ya Sûriyeyê de, dosyeya dadgeriyê yek ji wan dosyeyan e ku tabelaya dadgeriyê ya bi Kurdî tê astengkirin. Ji ber vê astengkirinê li bajarê Hesekê li ber Avahiya Dadgehê xwepêşandan hatin lidrxistin, xwepşandêran rakirina zimanê Kurdî li ser tabelayên avahiyê protesto kir û daxwaza çareserkirina dosyeya dadgeriyê li parêzgehê kir.
Ajansa Nûçeyan a Hawarê (ANHA) derbarê mijarê de bi Fermandarê Giştî yê HSDê Mazlum Ebdî re hevpyevînek çêkir. Ebdî sedemên pêvajoya dadgeriyê ya rawestiyayî, lihevkirinên bi hikûmeta demkî re hatine kirin û pêşketinên dawî yên derbarê rakirina zimanê Kurdî ji ser tabelayan rave kir.
‘Divê me nehêlin ku pêvajoya entegrasyonê were rawestandin’
Mazlûm Ebdî diyar kir ku di vê mijarê de nêzîkî 2 hefte berê hin pirsgirêk derketin holê û bû sedemeke rasterast a astengkirineke demkî ya pêvajoya entegrasyonê. Ebdî da zanîn ku nakokî ji ber nebûna mekanîzmayeke zelal ji bo entegrekirina dadgerên ji Rêveberiya Xweser di nav hikûmetê de û fikarên derbarê parastina mafên wan û taybetmendiyên herêmê de dest pê kir.
Ebdî dibêje, “Berteka rêveberiya dadgeriyê ya li herêmê rewa bû, ji ber ku wan paşguhkirin qebûl nekir, jixwe ev paşguhkirin li dijî entegrasyonê bû.” Ebdî destnîşan kir ku nebûna rêkeftineke hevbeş ji destpêkê ve bû sedema sekinandina vê pêvajoyê û rawestandina pêvajoya entegrasyonê ku bandorê li raya giştî kiriye.
‘Divê pêşî li krîzan bê girtin’
Ebdî got piştî vê paşveçûnê ku nêzî 2 hefte berê dest pê kir, li Şamê û li deverên bakur û rojhilatê Sûriyeyê di astên cuda de gelek civîn hatine lidarxistin. Ebdî destnîşan kir ku wî bi xwe civînek bi kesên ku bi dosyeya dadgeriyê re têkildar li dar xistiye da ku vê krîzê derbas bikin û pêşî li wê bigirin ku nebe astengiyeke berfireh.
‘Divê dadgerên ji Rêveberiya Xweser werin entegrekirin’
Li gorî Ebdî, bi hikûmeta demkî re lihevkirin çêbûn û hatiye qebûlkirin ku dadgerên ji Rêveberiya Xweser werin entegrekirin û ji kar neyên derxistin û wiha axivî: “Her wiha li hev hatiye kirin ku hin kesên ji serdema berê (serdema Baasê) dê berdewam bikin da ku “dozên welatiyan bêne şopandin û xebata dadgerî bi rê ve here. Ev yek bêyî bi xebata hevbeş di navbera dadgerên ji Rêveberiya Xweser û dadgerên ku berê xizmet kirine de were pêkanîn.”
‘Xebat dê werin bilezkirin’
Ebdî destnîşan kir ku lîsteyên navên dadgerên ji Rêveberiya Xweser, ji bo amadekariya qeydkirina wan di kursên perwerdeya dadgerî yên hikûmeta demkî û erkdarkirina wan ji bo dadgehan hatine pêşkêşkirin. Ebdî da zanîn ku her du aliyan li hev kir ku çareserkirina vê pirsgirêkê û vekirina navendên dadgerî li herêmê bi lez bikin, ji ber ku gelek xizmetên fermî bi wê ve girêdayî ne.
Çareserkirina pirsgirêka dadgehê mifteya çareseriyên din e’
Mazlûm Ebdî diyar kir ku derengketina projeya dadgehê bandorê li gelek mijaran dike, di nav de hilbijartin, derxistina pasaportan, mijarên qeydkirina erd milkan û dan û standinên din ên ku belgeyên dadgerî hewce dikin. Ebdî got: “Çareserkirina pirsgirêka dadgehê mifteya çareserkirina gelek pirsgirêkên din e.”
‘Hikûmet li pey rewakirina yek zimanî ye’
Der barê rakirina zimanê Kurdî ji tabelayên dadgehê yên li Hesekê de Ebdî diyar kir ku hikûmetê ev yek bi hinceta ku dadgeh “saziyeke serwer e di nav parêzgehê de û divê tabela tenê bi erebî be” hewl da rewa bike. Ebdî got nûnerên herêmê naxwazin ev nakokî bibe astengiyeke din ji bo pêvajoya entegrasyonê.
‘Tabelayên du zimanî dê werin bikaranîn’
Ebdî anî ziman ku li gorî peymana bi hikûmetê re hatiye pejirandin ku tabelayên duzimanî (Erebî û Kurdî) li bajarên ku bi piranî Kurd lê dijîn wekî Kobanê, Qamişlo, Dêrik, Amûdê, Dirbêsiyê û yên din, werin bikaranîn. Ebdî destnîşan kir ku tabelaya heyî ya li Hesekê “ji bo demeke diyarkirî” hatiye pejirandin û dê paşê di peymanên nû de were nirxandin.
‘Bertekên gel mafdar in’
Mazlûm Ebdî da zanîn ku bertekên gel ên li dijî rakirina zimanê Kurdî mafdar in û wiha got: “Bertek bihêz bûn. Bi taybet di nav ciwanan de, ji ber hesasiyeta civakê ya li hember mijara parastina zimanê Kurdî. Li ser bingeha van pêşketinan û bi berçavgirtina nerazîbûnên giştî û hesasiyeta li dora dadgerî û saziyê, mijar ji nû ve hate nirxandin.”
‘Lihevkirinek çêbûye, di dema pêş de dê were çareserkirin’
Ebdî diyar kir ku di dan û standinên berdewam de bi nûnerên hikûmeta demkî re ev mijar dîsa hate gotûbêjkirin û li ser girîngiya çareserkirina pirsgirêka ziman û navan li Avahiya Dadgehê ya li Hesekê di qonaxa pêş de, wekî li bajarên din ên Kurdan, lihevkirinek çêbû. Ebdî destnîşan kir ku aliyê din soz daye ku pirsgirêkê çareser bike û tabelayên bi Erebî û Kurdî ji nû ve saz bike, lê ne niha di dema bê de dê ev yek were sazkirin.
Banga ji bo gel û ciwanan
Ebdî bi taybetî bang li ciwanan û hemû xelkê Hesekê kir ku derfetê bidin û aram bin ji bo ku têgihîştin li ser erdê werin bicihkirin û da ku pêvajoya entegrasyonê têk neçe û mijarên din ên derbarê vê saziyê de dereng nemînin.
‘Divê zimanê Kurdî di destûrê de cih bigire’
Mazlûm Ebdî rêz û spasiya xwe ji bo hesasiyeta mezin a gel a derbarê parastina zimanê Kurdî de anî ziman, ew helwest wek çavkaniya şanaziyê bi nav kir. Ebdî di heman demê de diyar kir ku divê hewlên ji bo mîsogerkirina ku zimanê Kurdî di siberojê de di destûra Sûriyeyê de were bicihkirin, berdewam bikin.
